البداية و النهاية (ترجمه)

● البداية و النهاية (ترجمه) = ترجمه تاریخ ابن کثیر / تاریخ / ترکی al-bidāya wa-n nihāya (t.) = t.-ye tārīx-e ebn-e kasīr دلشاد شروانی، محمود بن محمد، ق9 قمری delšād šarvānī ،mahmūd ebn-e mohammad (- 15c) وابسته به: البداية و النهاية؛ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر (700-774) البداية و النهاية، تاریخی مفصلی است در ده جلد که بارها در مصر و لبنان به چاپ رسیده است. به گفته حاجی خلیفه در کشف الظنون، چند تن از دانشمندان اهل سنت، از جمله عینی و ابن حجر، آن را تلخیص کرده‌اند و محمود بن محمد بن دلشاد آن را به زبان ترکی ترجمه نموده است. برای آشنایی با مباحث و موضوعات البداية و النهاية، بخشی از مقدمه ابن کثیر نقل می‌شود: «... أما بعد فهذا الکتاب اذکر فیه بعون الله و حسن توفیقه ما یسره اله تعالی بحوله و قوته من ذکر مبدأ المخلوقات من خلق العرش و الکرسی و السموات و الارضین و ما فیهن و ما بینهن من الملائکة و الجان و الشیاطین و کیفیة خلق آدم علیه السلام، و قصص النبیین و ما جری مجری ذلک الی أیام بنی اسرائیل و أیام الجاهلیة و حتی تنتهی النبوة الى أیام نبینا محمد صلوات الله و سلامه علیه، فنذکر سیرته کما ینبغی فتشفى الصدور و الغلیل و تزیح الداء عن العلیل. ثم نذکر ما بعد ذلک الى زماننا، و نذکر الفتن و الملاحم و اشراط الساعة، ثم البعث و النشور و اهوال القيامة، ثم صفة صفة النار، ثم صفة الجنان و ما فيها من الخيرات الحسان، و غير ذلك و ما يتعلق به، و ما ورد فى ذلك من الكتاب و السنة و الآثار و الاخبار النقولة عند العلماء و ورثه الانبياء، الآخذين من مشكاة النبوة المصطفوية المحمدية على من جاء بها أفضل الصلاة و السلام. و لسنا نذكر من الاسرائيليات الا ما اذن الشارع فى نقله مما لايخالف كتاب الله ... و انما الاعتماد و الاستناد على كتاب الله و سنة رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم و ما صح نقله أو حسن و ما كان فيه ضعف نبينه». در مقدمه تصحیح البداية و النهاية تقسیمات کتاب چنین بیان شده است: قسم 1. الفترة الممتدة بين خلق العرش و الكرسى و السموات و الارضين و ما فيهن و ما بينهن من الملائكة و الجان و الشياطين و كيفية خلق آدم و قصص النبيين و ما جرى ذلك الى ايام بنى اسرائيل و ايام جاهليه حتى تنتهى النبوة الى ايام النبى محمد (ص)؛ قسم 2. الفترة الممتدة بعد وفاة الرسول (ص)؛ قسم 3. الفتن و الملاحم و اشراط الساعة و البعث و النشور و اهوال القيامة و صفة النار و الجنان. [اثر آفرینان: 335/3؛ تاریخ علوم و فلسفه ایرانی: 714؛ تاریخ نظم و نثر: 237-274؛ عثمانی مؤلفلری: 235/3؛ کشف الظنون: 228/1]