نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

البداية فى علم الدراية

al-bidāya fī ‘ilm-id dirāya
44 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/9753
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9753
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 5، ص 833 تا 836
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: درایه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
بداية الدراية (bidāyat-ud dirāya)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

متنی است بسیار مشهور و مختصر در قواعد کلی علم رجال و درایة که خود او آن را شرح کرده و به نام «الرعاية فی شرح الدرایة» معروف شده است. مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «باب»: المقدمه: فی بیان اصوله و اصطلاحاته؛ باب 1. اقسام الحدیث و اصولها؛ 2. تحمل الحدیث و طرق نقله؛ 3. اسماء الرجال و طبقاتهم. پیش از او در میان دانشمندان شیعی کسی در علم درایة الحدیث اثری نپرداخت (روضات ص 295- کشف الحجب ص 82 و 395).
آغاز اثر
« نحمدک اللهم علی البدایة فی الدرایة و الروایة و نسألک حسن الرعایة الى النهایة و نصلی علی نبیک محمد المنقذ من الغوایة المرشد الى سبیل الهدایة و علی آله و اصحابه صلاة لاتبـلغ لها غایة. و بعد فهذا مختصر فی علم درایة الحدیث و بیان مصطلحاتهم علی وجه الایجاز و الاختصار مرتب علی مقدمة و ابواب ... »
انجام اثر
« فهذه جملة موجزة فی الاشارة الى مقاصد هذا العلم اجمالا و من اراد الاستقصاء فيها مع ذکر الامثلة فعليه بکتابنا غنية القاصدين فی معرفة اصطلاحات المحدثين و الله تعالى الموفق للسداد و الهادی الى سبيل الرشاد. »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، المجمع العلمی الاسلامی، 1404 ق، رقعی، 24 ص؛ با تصحیح مجدد در ضمن مجموعه «دراية الحديث» در مؤسسه دارالحدیث، قم، 1382ش، با تصحیح غلامحسین قیصریه‌ها؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1310، جیبی، 175ص؛ ایران، سنگی، 1309، جیبی، 175ص [الذریعه 58/3 و 241/11 و 124/13؛ کشف الحجب 82؛ مشار عربی 119]
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
الرعاية فی شرح البداية فی علم الدراية = شرح البداية فی علم الدراية = الرعاية فی شرح الدراية = شرح بداية الدراية؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911-965)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعه 58/3 و 241/11 و 124/13 کشف الحجب 82 مشار عربی 119

متن فنخا

● البداية فى علم الدراية = بداية الدراية / درایه / عربی al-bidāya fī ‘ilm-id dirāya = bidāyat-ud dirāya شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911-965 قمری šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506-1558) متنی است بسیار مشهور و مختصر در قواعد کلی علم رجال و درایة که خود او آن را شرح کرده و به نام «الرعاية فی شرح الدرایة» معروف شده است. مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «باب»: المقدمه: فی بیان اصوله و اصطلاحاته؛ باب 1. اقسام الحدیث و اصولها؛ 2. تحمل الحدیث و طرق نقله؛ 3. اسماء الرجال و طبقاتهم. پیش از او در میان دانشمندان شیعی کسی در علم درایة الحدیث اثری نپرداخت (روضات ص 295- کشف الحجب ص 82 و 395). آغاز: نحمدک اللهم علی البدایة فی الدرایة و الروایة و نسألک حسن الرعایة الى النهایة و نصلی علی نبیک محمد المنقذ من الغوایة المرشد الى سبیل الهدایة و علی آله و اصحابه صلاة لاتبـلغ لها غایة. و بعد فهذا مختصر فی علم درایة الحدیث و بیان مصطلحاتهم علی وجه الایجاز و الاختصار مرتب علی مقدمة و ابواب ... انجام: فهذه جملة موجزة فی الاشارة الى مقاصد هذا العلم اجمالا و من اراد الاستقصاء فيها مع ذکر الامثلة فعليه بکتابنا غنية القاصدين فی معرفة اصطلاحات المحدثين و الله تعالى الموفق للسداد و الهادی الى سبيل الرشاد. چاپ: تهران، المجمع العلمی الاسلامی، 1404 ق، رقعی، 24 ص؛ با تصحیح مجدد در ضمن مجموعه «دراية الحديث» در مؤسسه دارالحدیث، قم، 1382ش، با تصحیح غلامحسین قیصریه‌ها؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1310، جیبی، 175ص؛ ایران، سنگی، 1309، جیبی، 175ص [الذریعه 58/3 و 241/11 و 124/13؛ کشف الحجب 82؛ مشار عربی 119] شرح و حواشی: 1- الرعاية فی شرح البداية فی علم الدراية = شرح البداية فی علم الدراية = الرعاية فی شرح الدراية = شرح بداية الدراية؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911-965)

نسخه‌های خطی این اثر

44 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه
تهران
1044/2 شریف رامدی 17 شوال 697ق نسخ - شناسنامه ←
2
علامه فانی (ضیاء الدین)
اصفهان
17/1 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 9 شناسنامه ←
3
مرکز احیاء
قم
3652 و عکسی 2162/1 حسن بن احمد بن راشد بن عیسی غریفی اوالی 27 رمضان 987ق نستعلیق 77 شناسنامه ←
4
مجلس
تهران
9384/9 علی بن مجدالدین بن حسن بن جلال حسینی قرن 11 نسخ 12 شناسنامه ←
5
دانشگاه
تهران
4202/8-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
6
علامه طباطبائی
شیراز
761 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 8 شناسنامه ←
7
رضوی
مشهد
ض 9889 محمد بن فتح الله بسطامی پنج‌شنبه 26 جمادی الاول 1010ق نسخ 10 شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
14687/1 صدرالدین ربیع الثانی 1011ق نسخ 14 شناسنامه ←
9
مفتی الشیعه
قم
64/1 شاهمیر بن زین العابدین حسنی شنبه 20 جمادی الثانی 1018ق - 71 شناسنامه ←
10
مدرسه باقریه
مشهد
295/2 حسن بن فخر الدین چهارشنبه 9 ذیحجه 1019ق نسخ - شناسنامه ←
11
جلیلی
کرمانشاه
346/1 ابراهیم بن عبدالله خطیب مازندرانی 9 جمادی الثانی 1031ق نستعلیق 6 شناسنامه ←
12
وزیری
یزد
2085/2 محمد کریم بن حاج محمد باقر 1066ق نسخ 23 شناسنامه ←
13
دهگان
اراک
228/2 ابن محمد علی رمضان علی رازانی = رادانی؟ 29 شوال 1066ق نسخ 23 شناسنامه ←
14
مجلس
تهران
711/1-طباطبائی علی رضا بن محمد غیاث شولستانی 1068ق نستعلیق 13 شناسنامه ←
15
علامه طباطبائی
شیراز
276/2 مرتضی نیمه ذیقعده 1087ق نسخ - شناسنامه ←
16
جلیلی
کرمانشاه
299/5 بی‌کاتب محرم 1088ق نسخ 78 شناسنامه ←
17
سپهسالار
تهران
2712 میرزا محمد حسین بحرینی 22 جمادی الاول 1091ق نسخ 142 شناسنامه ←
18
مجلس
تهران
4903/13 محمد مؤمن بن علینقی باکی قرن 12 نستعلیق 3 شناسنامه ←
19
حیدری
مشهد
31/8 بی‌کاتب با تاریخ 1122ق - - شناسنامه ←
20
کمالی
همدان
6/2 بی‌کاتب صفر 1124ق نستعلیق - شناسنامه ←
21
مجلس
تهران
18056 ض احمد بن محمد مقابی بحرانی 1141ق - - شناسنامه ←
22
علامه طباطبائی
شیراز
1572 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 17 شناسنامه ←
23
علامه طباطبائی
شیراز
90/7 عبدالعلی بن عبدالکریم زنجانی 1210ق نستعلیق، شکسته 5 شناسنامه ←
24
الهیات
تهران
801/2 ابراهیم بن عباس خراسانی جمعه 10 رجب 1227ق نستعلیق - شناسنامه ←
25
مرعشی
قم
6658/8 سید مهدی بن علی اردکانی یزدی 1245ق نستعلیق 109 شناسنامه ←
26
مجلس
تهران
15594/2 محمد رحیم بن محمد کریم کیور الاصل دوشنبه 14 رجب 1266ق نسخ 64 شناسنامه ←
27
مروی
تهران
720/8 اسماعیل سمنانی 1285ق - - شناسنامه ←
28
امام صادق
چالوس
507/2 بی‌کاتب ربیع الاول 1293ق - 71 شناسنامه ←
29
مجلس
تهران
18576 محمد رضا بن ذبیح الله حسینی 1294ق - - شناسنامه ←
30
رضوی
مشهد
ض9753 بی‌کاتب 1298ق نستعلیق - شناسنامه ←