بداء

● بداء = قضا و قدر / کلام و اعتقادات / فارسی badā' = qazā va qadar شیروانی، محمد بن حسن، 1033-1098 قمری šīrvānī ،mohammad ebn-e hasan (1624-1687) تاریخ تألیف: قرن 11 رساله کوتاه کلامی در موضوع «بدا»ست و محل بحث آن این است که آیا برای خداوند «بدا» حاصل می‌شود یا خیر؟ به این معنی که خدا امری را مقدر گرداند و بعداً منصرف شود. اغلب متکلمان آن را کفر می‌پندارند و چون از طرفی در روایات این گونه امور دیده می‌شود در پی توجیه و تفسیر آن برآمدند و گفته‌اند بدا در مورد ذات خدا به این معنی است که بندگان امری را طوری تصور کنند و حال آنکه در لوح محفوظ جز آن باشد و چون آنچه در لوح محفوظ آمده از بندگان مخفی است لذا به آن توجه ندارند و خلاف آن را در عالم قدر مشاهده می‌کنند و موقعی که برای آنان روشن شد و خلاف آنچه فکر می‌کردند حاصل شد، گمان کنند که بدا حاصل شده است. در این رساله اثبات شده که بدا ــ که ازجمله معتقدات شیعه است ــ به معنی لغوی این لفظ نیست و بدان معنی که آنان عقیده دارند درباره باری تعالی محال نیست. آغاز: بسمله. حمدله، صلات ... و بعد چنین گوید راقم حروف ... در اخبار و آثار اهل بیت علیهم السلام مذکور شده که بداء در قضا و قدر می‌باشد و ظاهرا لفظ بدا به حسب لغت عربی این است که آدمی عزیمتی داشته باشد و اغراض و مصالح چند منظور بوده باشد انجام: و با آنچه مذکور شد منتفی گردد ... چاپ: به کوشش منصور ستایش، مجموعه رسائل فارسی، دفتر هفتم، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، 1385ش [الذریعه 56/3؛ نسخه‌های منزوی 745/2 (5 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 84/6؛ معجم التراث الکلامی 28/2-29]