بحر اللآلی

● بحر اللآلی / تاریخ معصومین / فارسی bahr-ol la'ālī بسمل شیرازی، علی اکبر بن علی، 1187-1263 قمری besmel-e šīrāzī, ‘alī akbar ebn-e ‘alī (1774-1847) مؤلف تصمیم داشته مجموعه ای درباره زندگانی چهارده معصوم (ع) تألیف نموده و برای هر یک از معصومین (ع) یک جلد را اختصاص دهد، اما با بررسی تاریخ تألیف جلدهای مختلف، ظاهراً توفیق اتمام پیدا نکرده و فقط نه جلد تألیف نموده است. نام مجموعه «بحر اللآلی» است و جلد پنجم را مؤلف «سفینة النجاة» نامیده است. مرحوم حاج علی اکبر نواب علاقه و اهتمام خاصی نسبت به این مجموعه داشته و همان‌طور که فرزندش میرزا ابوطالب در مقدمه شرح دوازده بند بحر العلوم اظهار کرده، مؤلف تمام وقت و همت خویش را بر نوشتن و اتمام این مجموعه صرف می‌نموده، ضمناً حاج علی اکبر نواب ملکی را در شیراز وقف نموده که یکی از مصارف آن تکثیر و نشر کتاب‌های این مجموعه می‌باشد، بعضی از جلدهای این کتاب که استنساخ و یا چاپ شده، از در آمد این موقوفه بوده است. گزارش جلدها به شرح زیر است: جلد 1. زندگی پیامبر اسلام (ص)، تاریخ تألیف: 26 شوال 1256؛ جلد 2. زندگی حضرت زهرا (ع)، نسخه‌ای از این جلد شناخته نشد، اما مؤلف در مقدمه جلد سوم تصریح به تألیف و اتمام این جلد نموده، همچنین فرزند ارشد مؤلف به نام «ابوطالب» در شرح فارسی دوازده بند بحرالعلوم از این جلد مطلب زیاد نقل می‌کند؛ جلد 3. زندگی امیرالمؤمنین (ع)، دارای یک «مقصد» و یک «خاتمه»، مقصد در شرح برخی از حالات اسدالله الغالب امام العالمین و وصی النبیین و خاتمه در بیان احوال خسران مآل معاویه علیه الهاویه، تاریخ تألیف: از سه شنبه 18 شوال 1258 تا شب عید سعید غدیر 1259؛ جلد 4. زندگی امام حسن (ع)، مرتب بر دو «مقصد» و یک «خاتمه»، مؤلف می‌گوید: چون جلد سوم که شرح زندگی حضرت امیرالمؤمنین (ع) بود حجمش زیاد شد، بخشی از آن که مربوط به شرح حال زوجات و اولاد و برادران و بعضی از اصحاب بود را در این جلد آورده، تاریخ شروع به تألیف: عید غدیر سال 1259؛ جلد 5. زندگی امام حسین (ع)، دارای چند «باب» و یک «خاتمه»، تاریخ تألیف: از دوشنبه 7 جمادی الثانی 1260 تا شنبه 29 صفر 1261؛ جلد 6. زندگانی امام زین العابدین (ع)، دارای یک «مقصد» و یک «خاتمه»: مقصد در بیان حال سعادت اشتمال آن جناب از حین ولادت تا زمان رحلت و احوال اولاد و زوجات آن حضرت و ما یتعلق بذلک و خاتمه در شرح حالات سلاطین و حکام مشهوره معاصرین با آن حضرت و وقایع حادثه در آن اوان، تاریخ تألیف: از یک‌شنبه غره ربیع الاول 1261 تا پنج‌شنبه 17 ذیحجه 1261؛ جلد 7. زندگی امام باقر (ع)، دارای چند «باب» و یک «خاتمه»، تاریخ شروع به تألیف: جمعه عید غدیر 1261؛ 8 زندگی امام جعفر صادق (ع)، دارای 16 «باب» و یک «خاتمه»، تاریخ شروع به تألیف: یک‌شنبه 11 صفر 1263؛ جلد 9. زندگی امام موسی کاظم (ع)، تاریخ شروع به تألیف: شنبه 2 رجب 1262. (محمد برکت) آغاز: جلد 1: آغاز: الحمدلله رب العالمین ... چون گاهی خاطر فاتر را از کثرت مباحثات علمی کمال و طبع را از شدت حوادث روزگار ملال روی می‌نمود ... جلد 3: حمد بی حد بخشنده بی منت را سزد که دلهای ما خاکساران را بحری پر از لآلی متلألئ از محبت خاندان نبوت و تولای شاه ولایت ساخت. جلد 4: الحمدلله الذی جعل الحسن و الحسین سیدی شباب أهل الجنة. جلد 5: الحمدلله العلی الأکبر ... جلد 6: الحمدلله الذی وفقنا لذکر مناقب سلالة خاتم النبيين ... جلد 7: حمد بی حد و منتها و سپاس لاتعد و لاتحصی خداوندی را سزاست ... جلد 8: حمد و سپاس خداوندی را سزا و رواست که یکی از بندگان آستان عبودیتش مفخر عالمیان پیغمبر آخر الزمان است. جلد 9: منت بی حد خداوندی را که توفیق بندگی حضرتش بندگان ناتوان را یاراست و معین ... چاپ: برخی از مجلدات آن چاپ شده است. [نسخه‌های منزوی 4418/6؛ الذریعة 45/2 و 201/12؛ فهرستواره منزوی 1559/3و 4418/6؛ مشترک پاکستان 337/10؛ دنا 431/2 (19 نسخه)]