بحر العلوم فی التفسير

● بحر العلوم فی التفسير = تفسير القرآن الكريم / تفسير / عربی baḥr-ul ‘ulūm fī-t tafsīr = tafsīr-il qur‘ān-il karīm سمرقندی، علی بن یحیی، - 860 قمری samarqandī, ‘alī ebn-e yahyā (- 1456) تفسیر نسبتاً تفصیلی بر مذاق اهل سنت است که بیشتر به جنبه‌های ادبی آن پرداخته مؤلف در این تفسیر بیشترین بهره را از تفسیر ابواللیث سمرقندی (- 373ق) اخذ نموده است. نیز مطالبی از عبدالله بن عباس، عبدالله بن مسعود، أنس بن مالک، عمر بن الخطاب، علی بن ابی طالب(ع)، عبدالله بن عمر، مجاهد، مقاتل، حسن البصری، عطا بن ابی رباح، عکرمة، سعید بن جبیر، صابی، زہری، سودی، زید بن اسلم، ربیع بن انس، کعب الأحبار و ... نقل شده است (جهت بررسی بیشتر به دائرة المعارف ترکی اسلام، 517/4-518 رجوع شود). نسخه‌هایی از این اثر در برخی کتابخانه‌ها چون زیتونه در تونس و اسعد افندی استانبول و ... موجود است. گفته شده این تفسیر در چهار جلد نگاشته شده که جلد نخست آن مشتمل بر تفسیر سوره فاتحه تا مائده؛ جلد دوم تفسیر سوره انعام تا سوره اسراء؛ جلد سوم از کهف تا لقمان؛ و جلد چهارم سجده تا بخشی از سوره مجادله بوده و احتمالاً ناتمام مانده است. [الفهرس الشامل للتراث العربی الإسلامی المخطوط-علوم القرآن: مخطوطات التفسير و علومه 489/1؛ کشف الظنون 2225/1]