بحر الحساب

● بحر الحساب / ریاضیات / عربی baḥr-ul ḥisāb ؟ شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953-1030 قمری šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547-1621) اثری مفصل که کتاب «خلاصة الحساب» ظاهراً تلخیص این کتاب باشد. شیخ بهائی در «خلاصة الحساب» اتمام این کتاب را آرزو کرده است: «و کمل العمل و براهین هذه الاعمال مفصلة فی کتابنا الکبیر المسمی ببحر الحساب وفقنا الله تعالی لاتمامه» و پس از آن در کشکول آورده: «طریق استخراجها بالجبر و المقابله يطلب من كتابنا الكبير الموسوم ببحر الحساب». سید محمد اشرف طباطبائی (شاگرد بهائی) در شرحش بر خلاصة الحساب براین باور است که این اثر در زمان شیخ استنساخ نشده است ولی صاحب الذریعه می‌گوید من در بعضی از مجموعه‌ها، مطالبی منقول از بحر الحساب شیخ بهائی را دیده ام. این کتاب در چهار «فن» است: 1. المفتوحات و فيه مقدمة و اربعة مقالات؛ 2. المساحة؛ 3. الجبر و المقابلة و حساب الخطائين؛ 4. جمع قواعد شتی و فوائد من الاصول و الفروع. [امل الآمل 156/1؛ کشف الحجب 81؛ اعیان الشیعه 245/9؛ ریحانة الادب 308/3؛ الذریعه 35/3؛ کشکول بهائی 216/3؛ کتابشناسی شیخ بهائی، ص 162؛ دنا 420/2]