بث الشكوی

● بث الشكوی = ترجمه تاریخ عتبی / تاریخ ایران / فارسی bass-oš šakvā = t.-ye tārīx-e ‘otbī ثقة الاسلام تبریزی، علی بن موسی، 1277-1330 قمری seqat-ol-eslām-e tabrīzī, ‘alā ebn-e mūsā (1861-1912) وابسته به: تاریخ الیمینی = تاریخ عتبی = معجز الکتاب و محرز الاداب؛ عتبی، محمد بن عبدالجبار (350-427) اهداء ترجمه: امیر نظام گروسی زمان ترجمه: 1317ق مؤلف، از فرهنگیان و عدالت خواهان بزرگ تبریز و صاحب کتاب شناخته شده «مرآت الکتب» است که مجلداتی از آن در قم منتشر شد. این اثر وی در واقع ترجمه فارسی قسمت سوم تاریخ یمینی ابونصر عتبی (427ق) است که به درخواست حسنعلی خان امیر نظام گروسی ــ که در آن زمان «پیشکار مملکت آذربایجان» بوده ــ به قصد طبع (چاپ) و انتشار انجام شده است. مترجم در مقدمه گوید روزی در مجلس حسنعلی خان امیر نظام ذکری از تاریخ یمینی عتبی می‌رود و امیر نظام از ترجمه شدن دو بخش اول («تاریخ» ترجمه ناصح جرفادقانی و «مرثیه نصر بن ناصر الدین سبکتکین» ترجمه حبیب الدین محمد گلپایگانی به سال 1272ق) و عربی ماندن بخش سوم سخن می‌گوید و تلویحا به مترجم اشاره می‌کند که آن را به فارسی برگرداند. این قسمت ــ که شکوائیه عتبی است ــ با نثری به سبک فنی و آهنگین (از قبیل کلیله و دمنه و مرزبان نامه) البته بدون بیت فارسی و عربی به فارسی در آمده است. ترجمه مورد گفتگو به سال 1317ق پایان یافته و به سال 1318ق در تبریز منتشر شده است. مترجم در پایان نامه امیر نظام را خطاب به خودش پس از اتمام ترجمه جزء اول کار نقل می‌کند که در مدخلی جداگانه خواهد آمد. (جواد بشری) آغاز: بسمله، سپاس فزون از قیاس خداوندی را سزاست که رسائل ملک و ملکوت انجام: و اگر نه هوشمندان خبیر ... بل حقی گفتندی روا بود چاپ: سال 1318ق در تبریز منتشر شده است [دنا 375/2؛ فهرستواره منزوی 829/1]