ایجاز مفاتیح الاعجاز

● ایجاز مفاتیح الاعجاز / عرفان و تصوف / فارسی ījāz-e mafātīh-ol e‘jāz فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947-1016 قمری fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541-1608) وابسته به: مفاتیح الاعجاز = شرح گلشن راز؛ لاهیجی، محمد بن یحیی (-840-912) کتاب گزیده‌ای است از «مفاتیح الاعجاز» اسیری لاهیجی نوربخشی که خود شرح گلشن راز محمود شبستری (- 720ق) است. مؤلف در دیباچه پس از ذکر نام خود و مفاتیح الاعجاز می‌گوید: می‌خواستم آن را برای خود استکتاب کنم، مجال نبود، از این روی آن را گزیدم و ایجاز مفاتیح الاعجاز نامیدم. آغاز: بسمله. الحمد لمن له الحمد فی الاولی و الاخرة و الصلوة علی شمس فلک الرسالة بنوره القاهرة محمد و آله ... اما بعد چنین گوید ... محمد بن محمود الملقب بدهدار که چون تعطش و تشوق بزلال فیض ارباب حقایق و معارف غالب بود و سخنان این طایفه علیه را ... بجان طالب و از جمله نفایس کتب که درین فن مشهور است کتاب مفاتیح الاعجاز فی شرح گلشن راز بود تألیف ... محمد بن یحیی اللاهیجی النوربخشی ... و این عاطل را ... مجال استکتاب مجموع آن نه لهذا رای قاصر بدان قرار داد که انتقادی از آن دیوان حقایق و سفینه دقایق بنماید که حل ابیات گلشن را کافی و از تکرار صافی باشد و الزام نمود که عبارت شریف شارح را بعینه مذکور سازد بی شایبه تصرفی مگر بطریق ندور استعجال باعث اندک تقدیم و تاخیری شده باشد ... این منتقد را که مسمی است به «ایجاز مفاتیح الاعجاز» شرحی علیحده نشمارند و منسوب بغیر از شارح ... ندارد. انجام: چبستر موضعی است در هشت فرسنگی شهر تبریز و مولد و مدفن ایشان ... همانجا است و الحمدلله الذی وفقنا لایجاز مفاتیح الاعجاز فی شرح گلشن راز حمد ایوافی نعمه و یکافی کرمه برحمتک یا رب. چاپ: این گزیده به نام شرح مفاتیح الاعجاز در سال 1312 در بمبئی به چاپ رسیده است. [نسخه‌های منزوی 1060/2؛ مشار فارسی 3248/3؛ دانشمندان آذربایجان ص 334؛ دنا 323/2 (4 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 138/7]