شناسنامه کتابشناختی اثر
اوصاف الاشراف
ovsāf-ol ašrāf
169
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/9060
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9060
پدیدآور / مؤلف:
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 5، ص 387
تا 397
زبان و قالب:
فارسی
اهدا / به درخواست:
محمد بن بهاء الدین محمد جوینی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
(1201-1274)
رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث میشود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز اثر
« سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمیشد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمیداد ... »
انجام اثر
« فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی »
سوابق و چاپهای اثر
به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 310/2 -314 (177 نسخه)
الذریعة 477/2 و 1866/2
احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260
مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ
<!-- page: 388 --> نسخههای منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)
مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)
فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● اوصاف الاشراف / عرفان و تصوف، اخلاق / فارسی
ovsāf-ol ašrāf
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad
(1201-1274)
اهدا به: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی
رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث میشود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز: سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمیشد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمیداد ...
انجام: فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی
چاپ: به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
[دنا 310/2 -314 (177 نسخه)؛ الذریعة 477/2 و 1866/2؛ احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260؛ مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ؛ نسخههای منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)]
شرح و حواشی:
1- اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
نسخههای خطی این اثر
169 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 91 |
دانشگاه
تهران
|
7187 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 42 | شناسنامه ← |
| 92 |
گلپایگانی
قم
|
6275/2-30/155 | محمدتقی گلپایگانی (جامع جنگ) | قرن 13 | - | 9 | شناسنامه ← |
| 93 |
مرکز احیاء
قم
|
530/1 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 23 | شناسنامه ← |
| 94 |
رضوی
مشهد
|
14786/4 | علی محمد بن محمد صفی محلاتی | قرن 13 | نستعلیق، شکسته | 23 | شناسنامه ← |
| 95 |
ملی
تهران
|
2059/6 | بیکاتب | قرن 13 | شکسته نستعلیق | 39 | شناسنامه ← |
| 96 |
رضوی
مشهد
|
26617 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 97 |
فاضل
خوانسار
|
402/2 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 98 |
مرعشی
قم
|
11981 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 54 | شناسنامه ← |
| 99 |
مسجد اعظم
قم
|
2522/3 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 19 | شناسنامه ← |
| 100 |
مجلس
تهران
|
5895 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 36 | شناسنامه ← |
| 101 |
طبسی
قم
|
108/2 | حسن بخش | قرن 13 | نستعلیق | 20 | شناسنامه ← |
| 102 |
دانشکده حقوق
تهران
|
199/1-ج | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 19 | شناسنامه ← |
| 103 |
دانشکده الهیات مشهد
مشهد
|
22792/1 | محمد جعفر | شوال 1193ق | نستعلیق | 15 | شناسنامه ← |
| 104 |
نمازی
خوی
|
775/7 | ابوالحسن | 16 رجب 1182ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 105 |
دانشگاه اصفهان
اصفهان
|
204/8 | عبدالصمد همدانی | چهارشنبه 14 محرم 1181ق | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 106 |
مجلس
تهران
|
1931/4 | عبدالله بن محمد رضا | 1147ق | نستعلیق | 142 | شناسنامه ← |
| 107 |
مرعشی
قم
|
11523/1 | محمد هاشم | پنجشنبه 4 شوال 1127ق، به درخواست میر محمد صادق بن محمد سلیم طالقانی | شکسته نستعلیق | 29 | شناسنامه ← |
| 108 |
سلطنتی
تهران
|
511 | بابا مرتضی قلیخان شاملو | 1120ق | شکسته نستعلیق، نسخ | 177 | شناسنامه ← |
| 109 |
دانشکده الهیات مشهد
مشهد
|
21705/2 | شیخ عبدالکریم بن شیخ بدر | غره ذیحجه 1114ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 110 |
مجلس
تهران
|
15649 | محمد ابراهیم همدانی | 13 شعبان 1108ق | نستعلیق | 30 | شناسنامه ← |
| 111 |
مرکز احیاء
قم
|
4381/3 | بیکاتب | یکشنبه 11 رجب 1103ق | نستعلیق | 15 | شناسنامه ← |
| 112 |
سلطنتی
تهران
|
511/7 | مرتضی بابا قلی | 1102ق | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 113 |
مرعشی
قم
|
8244/2 | امیر قلی ولد ملا سید علی | قرن 12 | نستعلیق | 31 | شناسنامه ← |
| 114 |
مرعشی
قم
|
7130/2 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 32 | شناسنامه ← |
| 115 |
مجلس
تهران
|
126/2-فیروز | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 42 | شناسنامه ← |
| 116 |
مجلس
تهران
|
10147/23 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 21 | شناسنامه ← |
| 117 |
مجلس
تهران
|
1346/15ط | ابراهیم بن رحمت الله حسینی نجفی | قرن 11 و 12 | نستعلیق، نسخ | 15 | شناسنامه ← |
| 118 |
مرکز احیاء
قم
|
2044/5 | محمد صالح خاکسار | رجب 1098ق | نستعلیق | 18 | شناسنامه ← |
| 119 |
مجلس
تهران
|
15536/23 | محمد رضا بن حمید | 17 رجب 1089ق | نستعلیق | 41 | شناسنامه ← |
| 120 |
مجلس
تهران
|
1930/2 | محمد حسین بن حاج محمد هاشم طبیب | جمعه 22 ذیحجه 1087ق | نسخ | 48 | شناسنامه ← |