نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

اوصاف الاشراف

ovsāf-ol ašrāf
169 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/9060
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9060
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 5، ص 387 تا 397
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: عرفان و تصوف اخلاق
اهدا / به درخواست: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

(1201-1274) رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث می‌شود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز اثر
« سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمی‌شد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمی‌داد ... »
انجام اثر
« فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی »
سوابق و چاپ‌های اثر
به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 310/2 -314 (177 نسخه) الذریعة 477/2 و 1866/2 احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260 مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ <!-- page: 388 --> نسخه‌های منزوی 1057/2 ( 61 نسخه) مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه) فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● اوصاف الاشراف / عرفان و تصوف، اخلاق / فارسی ovsāf-ol ašrāf نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274) اهدا به: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث می‌شود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا. آغاز: سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمی‌شد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمی‌داد ... انجام: فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی چاپ: به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری) [دنا 310/2 -314 (177 نسخه)؛ الذریعة 477/2 و 1866/2؛ احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260؛ مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ؛ نسخه‌های منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)] شرح و حواشی: 1- اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)

نسخه‌های خطی این اثر

169 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
91
دانشگاه
تهران
7187 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 42 شناسنامه ←
92
گلپایگانی
قم
6275/2-30/155 محمدتقی گلپایگانی (جامع جنگ) قرن 13 - 9 شناسنامه ←
93
مرکز احیاء
قم
530/1 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 23 شناسنامه ←
94
رضوی
مشهد
14786/4 علی محمد بن محمد صفی محلاتی قرن 13 نستعلیق، شکسته 23 شناسنامه ←
95
ملی
تهران
2059/6 بی‌کاتب قرن 13 شکسته نستعلیق 39 شناسنامه ←
96
رضوی
مشهد
26617 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
97
فاضل
خوانسار
402/2 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
98
مرعشی
قم
11981 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 54 شناسنامه ←
99
مسجد اعظم
قم
2522/3 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 19 شناسنامه ←
100
مجلس
تهران
5895 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 36 شناسنامه ←
101
طبسی
قم
108/2 حسن بخش قرن 13 نستعلیق 20 شناسنامه ←
102
دانشکده حقوق
تهران
199/1-ج بی‌کاتب قرن 13 نسخ 19 شناسنامه ←
103
دانشکده الهیات مشهد
مشهد
22792/1 محمد جعفر شوال 1193ق نستعلیق 15 شناسنامه ←
104
نمازی
خوی
775/7 ابوالحسن 16 رجب 1182ق نسخ - شناسنامه ←
105
دانشگاه اصفهان
اصفهان
204/8 عبدالصمد همدانی چهارشنبه 14 محرم 1181ق نسخ 25 شناسنامه ←
106
مجلس
تهران
1931/4 عبدالله بن محمد رضا 1147ق نستعلیق 142 شناسنامه ←
107
مرعشی
قم
11523/1 محمد هاشم پنج‌شنبه 4 شوال 1127ق، به درخواست میر محمد صادق بن محمد سلیم طالقانی شکسته نستعلیق 29 شناسنامه ←
108
سلطنتی
تهران
511 بابا مرتضی قلیخان شاملو 1120ق شکسته نستعلیق، نسخ 177 شناسنامه ←
109
دانشکده الهیات مشهد
مشهد
21705/2 شیخ عبدالکریم بن شیخ بدر غره ذیحجه 1114ق نستعلیق - شناسنامه ←
110
مجلس
تهران
15649 محمد ابراهیم همدانی 13 شعبان 1108ق نستعلیق 30 شناسنامه ←
111
مرکز احیاء
قم
4381/3 بی‌کاتب یک‌شنبه 11 رجب 1103ق نستعلیق 15 شناسنامه ←
112
سلطنتی
تهران
511/7 مرتضی بابا قلی 1102ق نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
113
مرعشی
قم
8244/2 امیر قلی ولد ملا سید علی قرن 12 نستعلیق 31 شناسنامه ←
114
مرعشی
قم
7130/2 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 32 شناسنامه ←
115
مجلس
تهران
126/2-فیروز بی‌کاتب قرن 12 نسخ 42 شناسنامه ←
116
مجلس
تهران
10147/23 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 21 شناسنامه ←
117
مجلس
تهران
1346/15ط ابراهیم بن رحمت الله حسینی نجفی قرن 11 و 12 نستعلیق، نسخ 15 شناسنامه ←
118
مرکز احیاء
قم
2044/5 محمد صالح خاکسار رجب 1098ق نستعلیق 18 شناسنامه ←
119
مجلس
تهران
15536/23 محمد رضا بن حمید 17 رجب 1089ق نستعلیق 41 شناسنامه ←
120
مجلس
تهران
1930/2 محمد حسین بن حاج محمد هاشم طبیب جمعه 22 ذیحجه 1087ق نسخ 48 شناسنامه ←