نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

اوصاف الاشراف

ovsāf-ol ašrāf
169 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/9060
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9060
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 5، ص 387 تا 397
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: عرفان و تصوف اخلاق
اهدا / به درخواست: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

(1201-1274) رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث می‌شود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز اثر
« سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمی‌شد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمی‌داد ... »
انجام اثر
« فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی »
سوابق و چاپ‌های اثر
به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 310/2 -314 (177 نسخه) الذریعة 477/2 و 1866/2 احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260 مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ <!-- page: 388 --> نسخه‌های منزوی 1057/2 ( 61 نسخه) مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه) فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● اوصاف الاشراف / عرفان و تصوف، اخلاق / فارسی ovsāf-ol ašrāf نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274) اهدا به: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث می‌شود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا. آغاز: سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمی‌شد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمی‌داد ... انجام: فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی چاپ: به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری) [دنا 310/2 -314 (177 نسخه)؛ الذریعة 477/2 و 1866/2؛ احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260؛ مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ؛ نسخه‌های منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)] شرح و حواشی: 1- اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)

نسخه‌های خطی این اثر

169 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
151
مجلس
تهران
1824/8 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 39 شناسنامه ←
152
سپهسالار
تهران
5838/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 17 شناسنامه ←
153
گلپایگانی
قم
1390/2-8/100 یمینی 26/12/41 شمسی نستعلیق 30 شناسنامه ←
154
دانشگاه
تهران
4118/15 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 38 شناسنامه ←
155
دانشگاه
تهران
375/1-ف بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 16 شناسنامه ←
156
دانشگاه
تهران
8445/2 عبدالکریم بن عبدالعظیم بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
157
مسجد اعظم
قم
3857/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 18 شناسنامه ←
158
بحرالفضائل
همدان
8/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 24 شناسنامه ←
159
دانشگاه
تهران
5892/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
160
مسجد اعظم
قم
299/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 21 شناسنامه ←
161
دانشگاه
تهران
2466/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 16 شناسنامه ←
162
دانشگاه
تهران
1925/2 محمد مهدی بی‌تاریخ نستعلیق 20 شناسنامه ←
163
سریزدی(مسجدحظیره)
یزد
24/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 22 شناسنامه ←
164
مرکز مطالعات
قم
887/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 23 شناسنامه ←
165
دهگان، ابراهیم
اراک
165/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 79 شناسنامه ←
166
مجلس
تهران
10704/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
167
نواب
مشهد
630/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
168
ملی
تهران
25325 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
169
سلطنتی
تهران
68/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←