انیس الناس

● انیس الناس / اخلاق / فارسی anīs-on nās شجاع شیرازی، ق 9 قمری šojā‘-e šīrāzī (- 15c) اهدا به: مغیث الدین ابوالفتح ابراهیم سلطان پسر شاهرخ پسر تیمور والی شیراز (817-838) تاریخ تألیف: 830ق؛ محل تألیف: کوکان فارس در حکمت عملی و سیاست و تدبیر منزل مانند کلیله و دمنه و درست از روی قابوس‌نامه در سال 830 در کوکان فارس در بیست «فصل» ساخته است: 1. آداب نصایح حکما به فرزندان؛ 2. آداب دوست گزیدن و شرط آن؛ 3. آداب تجارت و شرط آن؛ ... 10. آداب عفو و عقوبت و حاجت خواستن و شرط آن؛ ... 20. آداب عواقب احوال اندیشیدن. برخی از قوام الدین محمد یزدی دانسته‌اند. پاره‌ای از مطالب و نام برخی از درباریان و دانشمندان: یادی از عشق مؤلف، یاقوت خوشنویس و صفی الدین عبدالمؤمن ، اوحدی و شعر او، مولانا نور سمرقندی که در سمرقند ملازم جناب امارت مآب سید شمس الدین محمد شریف بوده و از طرف سید شمس الدین محمد شریف برای ضبط و مساحی قریه کوکان فرستاده شده بود و داستان او با سونکندی، طالب علم مدرسه قراری شیراز و داستان او با نور، داستان سلطان مغیث، خوانشمند در برابر دانشمند، شیخ ابواسحق محمود شاه، سید شمس الدین محمد نجات و جمال الدین سراوی و مدرسه سنغریه، هفت سین نوروز و گفتار نور و پریشانی مؤلف، روش مردم ورارود و شیرازیان در مهمانداری، امین الدین کازرونی، داستان عبید زاکانی و سلمان ساوجی در گرمابه، شعر مؤلف در ستایش شاه ابوالفتح، حافظ و امیر تیمور، امیر محب الدین بن ابوالخبر جزری و مدرسه قراریه و اوقات شیراز و مولانا نور و سید شمس الدین محمد سید شریف و شیخ محمد بخاری و میر اسمعیل و موظف بودن مؤلف در آن زمان و نرسیدن وظیفه او، امیر تیمور و سلطان بایزید، طرز شکار پادشاهان ترک و خراسان. در این کتاب در هر فصلی داستان‌ها و حکایاتی است و شعرهای فارسی بسیار از خود مؤلف و دیگران در آنها هست. آغاز: 1: بسمله. و به نستعین الحمدلله الذی کرم بنی آدم فجعل منهم علماء و حکما ليهتدوا بنصايحهم الى امور.. 2: ای محتسب تو دانی و شرع و اساس آن ×× قانون عشق را بگذار آنچنانکه هست. خوشا رندان باده نوش و قلندر وشان دنیی و آخرت فروش که بغیر از تحصیل رضای محبوب و تیسیر رضای مطلوب به هیچ مشتغل و مفید نیستند شیخان متعلق بکار و بار و زاهدان بر یاور عونت گرفتار. [دنا 288/2؛ یادداشتهای قزوینی 20/9؛ تاریخ عصر حافظ غنی ص مه- راهنمای کتاب 433/3؛ نسخه‌های منزوی 1539 و 1547؛ فهرستواره منزوی 313/6 «اخلاق و سیاست» و از قوام الدین محمد یزدی دانسته در 336/6 از شجاع]