انیس الغرباء

● انیس الغرباء / عرفان و تصوف / فارسی anīs-ol qorabā’ پند وی بنگالی، نور قطب عالم بن علاء الدین، ق9 قمری pand vey bangālī, nūr qotb ‘ālam ebn-e ‘alā-ed-dīn (-15c) مؤلف عارفی دلسوخته و مجذوب حق گشته که به گفته خود «خواستم که ازین خم خانه شراب محبت جرعه جام به کام جان دوستان و معتقدان خود ریزم و شعله انس طلب در دل ایشان افروزم». به نثر آمیخته به نظم با ذکر احادیث و حکایات. درباره مؤلف این رساله اختلاف است. در نسخه چاپی، نام مؤلف نور الحق و الدین معروف به نور قطب عالم (818ق) فرزند علاءالدین پندوی بنگالی درج شده است و در صفحه عنوان نسخه عکسی مرعشی نیز آمده است: «رساله انیس الغرباء تصنیف شیخ نور بنگالی». برخی این اثر را از عبدالصمد بن افضل محمد گردآورنده «مکاتبات علامی» در 1015ق دانسته‌اند. به هر روی، از کسی است که آتش فراق و دلتنگی غربت شعله بر جانش افکنده، برای تسکین آلام خود، محبوسان و دورافتادگان از سرزمین خود، این کتاب را نگاشته است: «در چند معانی که به دل کباب خود یافتم، نه در کتاب شارحان دیده‌ام و نه از السنه استادان شنیده‌ام، در قلم آورده نامش رساله «انیس الغرباء» داشتم». به نثر آمیخته به نظم و حکایت‌ها، بخش‌بندی نشده است. نسخه‌های متعددی از این رساله در کتابخانه‌های هند و پاکستان موجود است. (حافظیان) آغاز: بسمله. حمد و ثنای مر مفضلی را که فضل داد مهاجران را بر قاعدان بعلو درجه و سمو مرتبه و اکرام نهاد غربیان را بر شهریان با جابت دعوة و شرف شهادة و صلوات فراوان و تحیات بی پایان بر رسول مقبول ... و نامش«انیس الغرباء» دادم شاید که انجام: و مونسا فی کل شدة و کربة برحمتک یا أرحم الراحمین و صلى الله على خیر خلقه محمد و آله أجمعین یا أرحم الراحمین. چاپ: هند، 1209 ق [دنا 283/2؛ فهرست مشترک پاکستان 1297/3-1298؛ فهرستواره منزوی 126/7-127]