انیس العشاق

● انیس العشاق / ادبیات / فارسی anīs-ol ‘oššāq شرف الدین تبریزی، حسن بن محمد، -795 قمری (- 1393) اهدا به: شیخ ابوالفتح اویس بهادر خان جلایری (757-776) تاریخ تألیف: 726ق؛ محل تألیف: مراغه رساله‌ای نفیس و لطیف در توصیف ادیبانه و زیباشناسانه از اعضای بدن انسان که در نوزده «باب» تنظیم شده است. مؤلف می‌گوید: «غرض از این مقدمات آنکه در تاریخ فتح روزافزون ... ابوالفتح شیخ اویس بهادرخان ... روزی من بنده در محروسه مراغه احرام طواف نصر الحق والدین محمد بن حسن طوسی بودم ... مجلس دیدم چون بنور ... از هر طرف انجمنی ... فاضلی از افاضل عصر می‌فرماید: هر چند که سرو قامت افروخته ×× اسباب جمال موبمو ساخته ...». این رساله در شرح ابیاتی است که در آن مجلس خوانده شده، مؤلف رساله را به «انیس العشاق» نامگذاری کرده و آن را در شرح اندام معشوق در 19 «باب» قرار داده است: 1. صفت مو؛ 2. صفت جبین؛ 3. صفت ابرو؛ 4. صفت چشم؛ 5. صفت مژگان؛ 6. صفت رو؛ 7. صفت خط؛ 8. صفت خال؛ 9. صفت لب؛ 10. صفت دندان؛ 11. صفت دهان؛ 12. صفت زنخ؛ 13. صفت گردن؛ 14. صفت بر؛ 15. صفت ساعد؛ 16. صفت انگشت؛ 17. صفت قد؛ 18. صفت میان؛ 19. صفت ساق. آغاز: بسمله حمد و ثنای خالقی را که در مبدأ فطرت وجود خاکیان را به تشریف و لقد کرمنا بنی آدم مشرف گردانیده ... انجام: بواسطه صفای ظاهر و تصفیه باطن ارباب قلوب در دل سوختگان آتش عشق گرم می‌گردد. فرق است میان سوز کز جان خیزد ×× تا آنکه به ریسمانش بر خود بندد چاپ: در پاریس و هند همراه «عجایب المخلوقات»؛ تهران، 1325 به اهتمام مرحوم استاد عباس اقبال آشتیانی؛ کلمان هوارت آن را به فرانسه ترجمه کرده و در پاریس به سال 1875 در 110 ص به چاپ رسانده است. [نسخه‌های منزوی 3527/5؛ کشف الظنون 198/1؛ هدیة العارفین 286/1؛ الذریعة 281/13و 511/9؛ دیوان شرف؛ نسخه‌های منزوی 3527/5 (65 نسخه)؛ ریحانة الادب 191/3؛ مشترک پاکستان 27/14- 29 ( 15 نسخه)؛ دنا ج 2 ص 279-282 ( 120 نسخه)؛ مشار فارسی 592/1] شرح و حواشی: 1- انیس العشاق (منتخب) = تلخیص انیس العشاق؛ سرابی تبریزی، محمد کریم بن مهدیقلی (-13)