انوار ناصریه

● انوار ناصریه = تشریح الانسان و توضیح الابدان = مرآة الحکمة الناصریه / طب / فارسی anvār-e nāserīyye = tašrīh-ol ensān va towzīh-ol abdān = mer'āt-ol hekmat-en nāserīya حکیم قبلی، محمد بن عبدالصبور، ق13 قمری hakīm-e qobbolī, mohammad ebn-e ‘abd-os-sabūr (-19c) اهداء به: ناصرالدین شاه و وزیر اعظم میرزا آقاخان نوری تاریخ تألیف: 1271ق در قوانین کلی طب و پزشکی و انواع بیماری‌ها و اسباب آنها و چگونگی ساختن داروها به روش قدیم و فرنگی، در سه «کتاب» که هر کدام دارای نامی خاص و سرآغازی مخصوص می‌باشند بدین گونه: 1- تشریح البشر و توضيح الصور، در علم تشریح ابدان که در این نسخه به جهت داشتن اشکال نیامده است؛ 2- اصول الطبیعه، در امور طبیعی و احوال امراض عامه. آغاز آن: «سبحانک اللهم یا من خلفت الانسان فی أحسن تقويم ... أما بعد چنین گوید کمترین بنده رب غفور»؛ 3- جواهر الحكمة، در تدبیر اصحاء و مداوای امراض. در اول کتاب می‌نویسد: «و این کتاب ما در دو فن است اولی را که همین مجموعه است در علم تشریح نوشته‌ایم «تشریح الانسان فی توضيح لابدان» نام نهادیم و دومی را که بعد از اتمام تشریح نوشته‌ایم «قوانین العلاج» تسمیه نمودیم». اگر چه در مقدمه همه جا از تألیف و تصنیف نام می‌برد ولی خود اشاره کرده است که از کتاب‌های ترکی اسلامبول و کتاب‌های عربی مصر و سایر کتاب‌های لاتینی و فرانسوی ترجمه شده و در آخر کتاب هم می‌نویسد: «تم علی یدمترجمها محمد الطبيب التبریزی فی سنة مأتين و احدى و سبعين بعد الالف من الهجرة النبوية» و این کتاب در سه جلد است که جلد دوم به نام اصول الطبيعة و جلد سوم به نام جواهر الحكمة است. آغاز: جلد اول تشریح البشر و توضيح الصور: ... جلد دوم: اصول الطبيعه سبحانك اللهم يا من خلقت الانسان في أحسن تقويم ... أما بعد چنین گوید کمترین بنده رب غفور. جلد سوم: جواهر الحكمه جواهر زواهر ستايش بیقیاس و لالی متلالی شکر و سپاس که احصای حقایق و تعداد دقایقش مهندس خرد و محاسب و هم را. چاپ و در سال 1272 در طهران با صور و اشکال تشریحی به نام (انوار ناصریه) در مطبعه سنگی چاپ شده است. [دنا 267/2؛ فهرستواره منزوی 3298/5 و 3402/5 با عنوان «جواهر الحکمه»]