الانوار المحمدية

● الانوار المحمدية / گوناگون / فارسی al-anwār-ul muḥammadīyya دانش‌نامه‌ای است در موضوعات گوناگون چون فلسفه، کلام، اخترشناسی، ادبیات، اخلاق، جغرافیا و تاریخ پیامبران و پادشاهان. مؤلف با انشائی نیکو و ادیبانه به بیان موضوعات پرداخته و در بین، از آیات، روایات و اشعار گوناگون عربی و فارسی بهره جسته است. وی از معاصران محمد شاه قاجار بوده و قصیده‌ای در مدح او سروده است، نام مؤلف در منابع موجود نیامده است. عناوین برخی موضوعات چنین است: وصف باری تعالی، قصیده شرف الدین در مدح حضرت رسول (ص) در 161 بیت به عربی، انحصار کمال به واجب الوجود و خاتم الانبیاء و ائمه طاهرین (ع) در معنی عدالت، حرکت وضعی فلک، اثبات عقول، نفوس، تطبیق آفاق با انفس و ...، اشعاری از مولوی در مدح امیر المومنین (ع)، ذکر العقل و الجهل و جنودهما، فضیلت علم و بیان اقسام آن و تاریخ علم و تاریخ‌های مشهور و تقویم‌ها، قصیده در مدح محمد شاه قاجار، احکام نجوم، زندگانی انبیاء، جغرافیای کشورها ... . آغاز: بسمله، الحمد لله الظاهر باشراق انوار ذاته الزاهرة و المحتجب في اشعة اضواء وجهه الظاهرة المتجلی باسمائه الحسنی ... پس آسمانها از ممثلات و متممات و اوجات و حضیضات و حوامل و تداویر و کواکب بر مناطق و اقطاب انجام: بعد از وفور و تکثیر سی و شش لغت در ایشان شایان گردید از باقی پسران یافت در سیر خبری نبود، صاحب تاریخ گزیده غیر از این هفت، یاجوج و ماجوج را هم از اولاد صلبی یافت گردید، و الله العالم. [دنا 265/2؛ نسخه‌های منزوی 647/1] همانند: