انوار الرحمان لتنوير الجنان

● انوار الرحمان لتنوير الجنان / عرفان و تصوف / فارسی anwār-ur raḥmān litanwyr-il janān صابری چشتی، نورالله بن محمد مقیم، ق13 قمری sāberī čaštī, nūr-ol-lāh ebn-e mohammad moqīm (- 19c) مؤلف در مقدمه کتاب حاضر، به درخواست شاگردان شیخ عبدالرحمان برای نگارش کتابی در شرح حال و بیان کلمات شیخ اشاره کرده و می‌نویسد: «لاجرم حسب استدعای شان برین استسعاد کمر همت بسته در اوقات حضوری صحبت با برکت قلمدان و کتاب مسودات پیش خود می‌داشتم و به حکم ما لایدرک کله لایترک کله بعضی فواید عواید را که از لسان گوهر فشان وی ـ رضی الله عنه ـ می‌شنیدم قلم بند می‌ساختم و اکثر مسوده آن به سمع اقدس می‌رسانیدم و بعد وصال آن مقبول النبی جواهر و زواهر ارشادات را که مانند اوراق خزان رسیده در زوایای خمول و متفرق بودند از گلبن حافظه خود و خزینه اذهان دیگر حضار بناخن خیال گلچینی نموده بر صفحه قرطاس جلوه طراز می‌دهم و ... تفصیل ایم اجمال و تصدیق این مقال را در یک کوکبه و پنج نور جلوه طراز داده ...». کتاب مشتمل بر یک «کوکبه» و پنج «نور» است: کوکبه دارای دو «تجلی» است: 1) حلیه نورانی آن یوسف مصر جمال، 2) اخلاق جمیله آن مظهر کمال؛ نور 1. شامل دو «لمعه»: 1) ذکر میلاد و نسب و وطن و اختیار کربت و غربت برای تحصیل علوم ظاهری، 2) کیفیت اختیار سفر برای زیارت حرمین شریفین و دیگر مزارات و مقابر اولیا بنا بر کسب علم باطنی؛ نور 2. شامل چهار «لمعه»: 1) معمولات اوقات شبانه روزی، 2) اجازت بعضی اعمال به مریدین و مخلصین، 3) ذکر انتساب به سلاسل پیران طریقت، 4) ذکر بیعت و فواید متعلقه آن؛ نور 3. شامل شش «لمعه»: 1) اجابت دعا به خلوت کعبه شریفه و حصول قرب منزلت به حضرت رسول (ص) در مدینه منوره و فضایل درود و حکایات متعلقه آن، 2) حصول فیض و برکات از اولیای احیا و اموات، 3) ذکر همت کاملین و کرامت واصلین حضرت رب العالمین، 4) نکات تصوف و فواید متعلقه سلوک تحصیل مجد و شرف، 5) ذکر صدق مقال و اکل حلال و حکایات اخلاص عمل و محبت صادقانه، 6) ترک غذای حیوانی و طلب دوای روحانی و در بیان منافع کم خوری و مضار پرخوری و مذمت جمع مال دنیا برای درویش؛ نور 4. شامل سه «لمعه»: 1) تقاریر وی رضی الله عنه در معنی و تفسیر بعضی آیات و احادیث و بیان بعضی مسائل متعلقه اعتقاد و عمل که در آن بر جمله علمای زمانه تفرد داشتند، 2) ذکر بعضی مسایل شریعت که عندالاستفسار سائلین مجیب شده بودند، 3) بعضی مسایل طریقت که عند التحقیق بیان آن فرموده‌اند؛ نور 5. شامل سه «لمعه»: 1) ذکر بعضی کرامات و خوارق عادات که با وصف کمال استتار بر مخلصین ظهر شده و بعضی رؤیای آن بیدار دل که واقع به ظهور رسیده و بعضی رؤیای کسانی که تعلیم و تلقین و فریادرسی وی رضی الله عنه در خواب دیده، موافق آن در بیداری کامیاب مطالب شده‌اند، 2) ذکر مرض الموت و وقایع ارتحال و تواریخ وصال و حسن خاتمت آن محمود العاقبت، 3) ذکر بعضی خلفاء و مریدین که از آن حضرت رضی الله عنه فیض‌یاب شده به اجازت و خلافت ممتاز شده‌اند. آغاز: بسمله.خدا را انتظار حمد ما نیست ×× محمد چشم بر راه ثنا نیست / مناجاتی اگر باید بیان کرد ×× به بیتی هم قناعت می‌توان کرد / محمد از تو می‌خواهم خدا را ×× خدایا از تو نور مصطفی را. اما بعد می‌گوید اسیر هوا و هوس حقیرتر از مور و مگس المتمسک بحبل الله المتین محمد نور الله بن محمد مقیم الدین. چاپ: لکهنو، 1321ق، چاپ سنگی [دانشنامه ادب فارسی 1694/4-1695و2611-2612؛ فهرستواره منزوی 119/7؛ مشار فارسی 580/1]