انوار الربيع في انواع البديع

● انوار الربيع في انواع البديع / بديع / عربی anwār-ur rabī‘ fī anwā‘-il badī‘ مدنی، علی خان بن احمد، 1052-1118 ؟ قمری madanī, ‘alī xān ebn-e ahmad (1643-1707) وابسته به: البديعية = قصيدة بديعة بديعية؛ مدنی، علی خان بن احمد (1052-1118) اهداء به: محمد اورنگ زیب تاریخ تألیف: 19 ذیقعده 1093 ق = مطابق جمله (طیب الختام) این کتاب از معاریف کتب در این فن است، شارح به سال 1077 در دوازده شب قصیده‌ای در مدح حضرت ختمی مرتبت (ص) در 147؟ بیت انشاء نموده و آن قصیده مشتمل بر 153 نوع از صنایع بدیعیه می‌باشد و هر یک از ابیات مشتمل بر صنعتی است. سپس در ذیل هریک از ابیات، به شرح و بسط کامل آن پرداخته و به ابیاتی از شعرا و ادباء معروف استشهاد نموده و در بعضی از موارد شرح مختصری از سیره و تاریخ آن شاعر را نگاشته است. او در مقدمه می‌گوید: من از آغاز تحصیل به آموختن امور مختلف ادبی به خصوص فن بدیع علاقه وافر داشتم و در نظم و نثر آن غور نموده تا در این فن تبحر یافتم. روزی در شرح قصیده بدیعیه ابن حجه نظر کردم و پس از مطالعه بر آن شدم که خود قصیده‌ای در مدح رسول اکرم سرایم پس از اتمام، آن را برتر از قصیده ابن حجه یافتم و این امتیاز موجب شد که شرحی بر آن بنگارم پس این شرح را که حاوی نکات لطیف ادبی است بر آن نگاشتم. نویسنده در تاریخ پیدایش علم بدیع می‌گوید پایه گذار آن ابن معتز عباسی بوده که آن را در 274ق تدوین کرده است. در خاتمه با عنوان «تراجم ارباب البدیعیه» ترجمه حال مختصری از هشت نفر از مؤلفین در علم بدیع را آورده که عبارت اند از: شیخ صفی الدین حلی (- 752ق)، شمس الدین بن جابر اندلسی (- 780ق)، ابوجعفر احمد بن یوسف غرناطی (- 790ق)، شیخ عزالدین موصلی (- 789ق)، ابوبکر بن حجت حموی معروف به ابن الحجة (- 837ق)، جلال الدین سیوطی (- 911ق)، وجیه الدین عبدالرحمن علوی و شیخ عبدالقادر طبری آغاز: بسمله الحمدلله بدیع السماوات والارض والصلوة علی نبیه وآله و صحبه الهادین الی السنة و الفرض ... و بعدفان العبد الفقیر ... صدرالدین المدنی ابن احمد نظام الدین الحسینی انجام: فلما کان لیلة العید انهی بعض اعداء الطبری الی ذلک الامیران الخطیب و الامام ... چاپ: با تحقیق و کوشش شاکر هادی شاکر، در 8 مجلد، نجف، مطبعة النعمان، 1968-1969؛ تهران، سنگی، بی ناشر، 1304ق، وزیری بزرگ، 827ص؛ هند، 1304 [الذریعة 426/2؛ دنا 243/2 (43 نسخه)؛ مشار عربی، ص 100] شرح و حواشی: 1- خلاصة البدیع من انوار الربیع؛ حسینی زنوزی، محمد باقر بن محمد (-14)