انموذج العلوم

● انموذج العلوم / چند دانشی / عربی unmūḏaj-ul ‘ulūm دوانی، محمد بن اسعد، 830-908 ؟ قمری davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427-1503) اهدا به: سلطان محمود اق قوینلو تاریخ تألیف: 907ق؛ ده مسئله از ده علم به اختصار که دوانی برای طلاب مبتدی تألیف کرده است: مسئله 1. در حدیث و اصول فقه؛ 2. در فقه؛ 3. در برخی از خلافیات؛ 4. در طب؛ 5. در کلام؛ 6. در تفسیر؛ 7. در هندسه؛ 8. در هیئت؛ 9. در منطق؛ 10. در ارثماطیقی. دوانی رساله را برای سلطان محمود نوشته و در دیباچه رساله با تجلیل فراوان از او یاد کرده و می گوید: «مدتها از اینکه در جزء ملازمان او هستم دلشاد بودهام». دوانی پیش از شروع در مسائل، استادان و تاریخچه کوتاه زندگی خود را یاد می کند. یکی از اساتید دوانی که در اینجا از او یاد آورده، پدرش سعدالدین اسعد دوانی است که سلسله مشایخ و استاتید او را چنین می شمارد: شرف الدین عبدالرحیم جزری شاگرد امام ابوالمکارم خواجه شیخ بن المبارک شاه ساوی، شمس الدین محمد جزری، جمال الدین محمود بن حاج ابوالفتح سروستانی، لسان الدین نوح سمنانی شاگرد جمال الدین محمد قزوینی و میر سید شریف گرگانی. استادان دیگر خویش را چنین یاد می کند: صفی الدین عبدالرحمان حسینی ایقجی و عبدالله بن میمون کرمانی گیلی و محیی الدین محمد انصاری کوشکناری. آغاز: و الاعتصام بکرمه العمیم و به نستعین الله المحمود فی کل فعاله و هو المشکور علی جزیل نواله و جمیل افضاله ... فیقول الفقیر الی الله تعالی و لطفه الحقیقی محمدبن اسعد الدوانی الصدیقی ... انی کنت برهة من الزمان و مدة من الاوان مشعوفاً انجام: و فی قوله با مار اللطیفه لایخفی علی الفطن هذا آخر ما قصدته ایراده فی هذه الرسالة جعلته انموذجا لتلک العلوم ... وصحبه رحوم الردا و نجوم الهدی والحمدلله رب العالمین. چاپ: ضمن ثلاث رسائل، سال 1411 قمری، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی. [کشف الظنون 184/1؛ الذریعة 406/2 و 407 رقم 1627؛ دنا 211/2 (55 نسخه)] شرح و حواشی: 1- رد انموذج العلوم لدوانی؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (-948) 2- رد الانموذج؛ میرداماد، محمد باقر بن محمد (-1041) 3- شبهة الطفرة؛ تنکابنی، محمد کاظم بن عبدالعلی (-11)