انعکاس الشعاعات و انعطافها

● انعکاس الشعاعات و انعطافها = تحریر رساله فی انعطاف الشعاع و انعکاسه = رسالة الشعاع / فیزیک / عربی in‘ikās-uš šu‘ā‘āt wa in‘iṭāf-u-hā = taḥrīr-u r.-in fī in‘iṭāf-iš šu‘ā‘ wa in‘ikās-i-h = r.-uš šu‘ā‘ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری naṣīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274) سؤالی است در چگونگی انعکاس شعاع که خواجه طوسی در رساله حاضر بدان پاسخ داده است. این رساله را حاجی خلیفه در «کشف الظنون» به خواجه نسبت داده است (کشف الظنون ج 1 ص 542) و جرجی زیدان نیز در کتاب «آداب اللغة» آنجا که شرح حال خواجه طوسی را بیان می‌کند، آن را از تألیفات او دانسته و می‌گوید که نسخه‌ای از این کتاب در کتابخانه عمومی برلن است (آداب اللغة ص 234). همچنین صاحب کتاب «کشف الحجب و الاستار» کتابی به نام «رسالة فی انعکاسات الشعاعات» ذکر کرده و تألیف آن را به خواجه نسبت داده است (و نیز در کشف الحجب ص 239 آمده «رسالة فی انعکاس الشعاع و انعطافه»). ترجمه این کتاب به وسیله ویدمن تحت عنوان «راجع به انکسار و انعکاس نور» در سال 1956 م به چاپ رسیده است. همچنین این کتاب و کتابی دیگر که راجع به رنگ‌ها است مورد توجه عکاسان آلمانی قرار گرفته و ترجمه هر دو در یک مجله آلمانی انتشار یافته است. این رساله به عنوان لاحقه «تحریر اصول اقلیدس» در برخی نسخه‌های آن موجود است که تفکیک نشده و برای اطلاع کامل‌تر از تمامی نسخه‌های آن باید نسخه‌های تحریر اصول اقلیدس نیز مرور شود و در برخی توضیحات آن به این لاحقه اشاره شده است و گویی آن را جزئی منضم به تحریر اصول اقلیدس تلقی کرده‌اند، همانند حاشیه‌ای که بر شکل 15 از مقاله دوازده اصول اقلیدس در همین نسخه‌ها موجود است. آغاز: بسمله و به نستعین. قال المولى العلامه استاد البشر نصير الحق و الدين قدس سره و قد سئل عن هذه المسئله: اقول مباحث انعكاس الشعاعات و انعطافها مبنية على مقدمات و هذه هي مقدمة: الشعاع يمتد متصلا من ذى الشعاع الى قابله من غير تراكم و لا تخلل خلل خال عن الشعاع فى موضع من ذلك الامتداد. انجام: و بان ان الانعكاس و الانعطاف لا يمكن وقوعهما الاعن موضع واحد تعين بكل واحد بينهما يكون ذلك الموضع على وضع خاص من ذى الشعاع و ذلك ما اردناه تمت رسالة الشعاع بحمدالله و حسن توفيقه. [الذريعة 299/2 و 122/11 و 399/2؛ به عنوان انعکاسية، مدرس رضوی 213؛ کشف الحجب / 239؛ دنا 205/2 (33 نسخه)] شرح و حواشی: 1- انعکاس الشعاع (ترجمه)