انجمن آرا

● انجمن آرا = تذکره اختر / تراجم / فارسی anjoman-e ārā = tazkere-ye axtar اختر، احمد بن فرامرز، -1232 قمری axtar, ahmad ebn-e farāmarz (- 1817) تاریخ تألیف: 1222- 1232ق مؤلف در مقدمه پس از دفاع از مقام شاعران می گوید: «در این وقت که سنه 1222 هجریست فقیر صداقت سیر احمد متخلص به اختر مترصد این معنی گردید که مجملی از مجاری احوال و مختصری از منتخب اقوال شعرای معاصرین ... رقم زده خامه ... نماید و این رساله را به انجمن آرا موسوم و اسامی شعرا را به طریق حروف تهجی مرقوم که حرف اول تخلص را معتبر گرفته و به دو «فصل» مقرر داشتم: فصل اول در تذکار اشعار اطوار شعرای معاصرین؛ فصل دوم در ذکر شمه‌ای از احوال و قدری از افکار بنده مؤلف». دربرگیرنده سرایندگان همروزگار نگارنده از روزگار کریم خان زند تا میانه روزگار فتح علی شاه قاجار، که پیش از انجام، نگارنده درگذشت و برادرش محمد باقر بیگ نشاطی بدان پرداخت که او نیز پیش از انجام در 1234ق درگذشت. تا آنکه فتح علی شاه فاضل گروسی را به تکمیل آن گماشت و او با افزودن نام شاه و شاهزادگان و برخی از بزرگان دیوان، نام آن را به «انجمن خاقان» تغییر داد. ترجمه و نمونه اشعار این شاعران در «انجمن آرا»ی اختر یاد شده است: آذر بیگدلی، اسیری (حسین خان از اصفهان)، الفت (محمد قلی افشار)، انیس(محمد صادق از اصفهان)، انور (ابراهیم فرزند کوچک کریمخان زند)، میرزا ابوالقاسم انجوی شیرازی، اکبر (میرزا علی اکبر حسینی اصفهانی)، بهار (محمد علی پسر ملا اسحاق داراب جرد)، بیدل (محمد امین خان نیشابوری)، بسمل (علی اکبر)، پیمانه (آقا حسین شیرازی)، باقی (عبدالباقی اصفهانی)، بیخود (میرزا زین العابدین از اصفهان)، میرزا جواد (چارمحال اصفهان)، جلالی (علی رضا یزدی)، تسلی (رجبعلی شیرازی)، حسینی (محمد حسین یزدی)، حاجت (آقا یادگار از شیراز)، حریف (سید میرزا ابوالحسن جندقی)، حیران (محمد علی یزدی خرد)،(علی مردان اصفهانی)، خاوری (آقا معصوم کوزه کنانی)، کاشانی، خرم (میرزا محمد هاشم اصفهانی)، خاوری (فضل الله شیرازی)، دانش (محمد علی آقا بزرگ اصفهانی)، درویش (ملا درویش علی از قاینات)، رفیق (ملا حسین اصفهانی)، میرزا محمد رضا طبیب اصفهانی، سحاب (سید محمد پسر هاتف)، سروش (محمد باقر)، ساغر(شیخ محمد شیرازی)، سالک (محمد جعفر شیرازی ریاضی دان)، شیدا (میرزا ابوالحسن یزدی)، شعله (سید محمد اصفهانی)، میر شمس الدین شیدا (محمد علی اصفهانی)، شایق(هادی بیک شیرازی از لرستان)، شهاب (عبدالله ترشیزی)، شحنه (محمد مهدی خان خراسانی)، صهبا (محمد تقی قمی)، صبا (آقا فتحعلی)، صبور (میرزا احمد)، صباحی (حاجی سلیمان بیدگلی)، صافی (سید محمد جعفر)، صفایی (محمد علی یزدی)، طبیب (سید عبدالباقی طبیب نادر)، طلعت (آقا محمد اصفهانی)، طرب (میرزا یوسف)، طائر (حسنعلی خان شیرازی)، طبیب (سید زین العابدین اصفهانی)، عاشق آقا (منصور سمنانی)، عالی (محمد حسین از فارس)، عارض (آقا بابا از اصفهان)، عابد (اصفهانی) (محمد باقر)، عاشق (آقا محمد اصفهانی)، عذری (علی)، غیرت (محمد جعفر اصفهانی)، فدا (محمد سعید) (محمد حسن از خوی)، فردی (صفر علی بیک زند)، فردوسی (ابوالحسن از شیراز)، فروغی (میرزا محمد اصفهانی)، قضایی (عبدالرحیم یزدی)، گلشن (محمد علی زنگنه)، کوکب (آقا محمد صادق)، منتخب (میرزا حسینعلی خراسانی ترشیزی)، محمد نصیر، منعم، مهدی بیک (از طایفه شقاقی آذربایجانی)، مخلص (محمد نبی میرزا بابا)، مشتاق (میرزا سید علی اصفهانی)، درویش مجید (طالقانی)، مشرب (میرزا اشرف از سمنان)، مهجور (اصفهانی)، مایل (شیخ رحیم اصفهانی)، مفتون (دنبلی)، مجمر(سید حسین)، نشاط نور علی شاه، نظیر (امان الله بیکاز نگنه)، نادم (ملا نور محمد)، وصال، وفا (محمد حسین فراهانی)، وامق (محمد صالح اصفهانی)، هما (محمد صادق)، هاتف. آغاز: انجمن آرای اختر و انجم سپهر محامد و مدایح حمد و سپاس خداوندی ست بی مثل و مانند ... چاپ: تبریز، به کوشش خیامپور، 1343ش [دنا 187/2؛ فهرستواره منزوی 1847/3]