نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

انتقامیه

enteqāmīye
3 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/8335
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #8335
تاریخ و سده تألیف: 884 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 4، ص 978 تا 979
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: تاریخ اسلام
عناوین دیگر و هم‌تراز:
انتقام نامه (enteqām-nāme) ضریر نامه (żarīr-nāme)
اهدا / به درخواست: ابوالغازی سلطان حسین میرزا بایقرا (878-912 هـ.ق.)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

نظم داستان ضریر خزاعی در انتقام از کشندگان حسین بن علی است. عناوین این منظومه عبارتند از: آمدن ضریر در مسجد جمعه و احوال ایشان با صد و ده نفر جوان عرب؛ رفتن ضریر با صد و ده نفر به مسجد جمعه و جنگ کردن یعقوب را گرفتن؛ مکالمه کردن معاویه ابن یزید ملعون با حضرت امام زین العابدین؛ نامه نوشتن یزید به عبید زیاد و لشکر آوردن به جنگ ضریر خزاعی؛ خبر یافتن محمد حنفیه از قتل امام حسین (ع)؛ نامه نوشتن محمد حنفیه به نزد مسیب پهلوان؛ خبر یافتن عمر بن علی از قتل امام حسین (ع)؛ آمدن طغان دلاور به میدان؛ لشکر آوردن عبید زیاد ملعون به جنگ ضریر خزاعی؛ رسیدن عمر بن علی با فضل جعفر در اسقلان و جنگ کردن با عبید؛ آمدن شاه حلب با سی هزار سپاه به امداد یزید جفاکار ملعون؛ آمدن عمر بن علی با فضل بن جعفر به خونخواهی حضرت امام حسین (ع).
آغاز اثر
« بسمله. بنام خداوند فرد کریم ×× خدایی که بخشنده است و رحیم / جهان دار روزی ده بندگان ×× بر آرنده کار درماندگان / منزه ز چون و چه و چند اوست ×× مبراست از خویش و پیوند اوست / خرد را سوی ذات او راه نیست ×× ز کنه کمالش کس آگاه نیست / کنون ذکر سلطان عالم کنم ×× زبان را بمدحش مکرم کنم / ابوالغازی آن شاه با داد بین ×× سر شهریاران روی زمین / جهان گیر سلطان گیتی پناه ×× که دنیا ندیده چه او پادشاه / محب علی شاه سلطان حسین ×× دعایش بود خلق را نور عین / یکی روز با جمع یاران خویش ×× مرا مجلسی بود بر خوان خویش / سخنها زهر نوع می‌آمدند ×× کتاب تواریخ می‌خواندند / چه ظلمی که آل علی را رسید ×× از آن قوم ناپاک ملعون یزید / دل حاضران گشت از غم کباب ×× روان شد ز هر چشم صد چشمه آب / در آخر سخن هم بدین جا رسید ×× که حرب حسین علی با یزید / محمد حنیفه شه پاک دین ×× کشید انتقام از سگان لعین / رخ دوستان همچه گل بر شکفت ×× از آن جمله یک دوست با بنده گفت / که ای بلبل داستان سخن ×× ز تو تازه امروز جان سخن / چه داری ز خود این سخن پروری ×× چه باشد که این را بنظم آوری / همی خواهم از لفظ شکر فشان ×× نهی مرهمی بر دل دوستان / شود خارجی را دل از غم فگار ×× بر آید ز جان خوارج دمار / چه بودم ز مولای دین رسول ×× مرا التماس وی آمد قبول / گرم فتح توفیق بخشد خدای ×× بنظم آرم این [قصه] سر تا بپای »
انجام اثر
« ز هشتصد چه بگذشت هشتاد و چار ×× بنظم آمد این قصه نامدار / شد این نظم ماه محرم تمام ×× نهادم و را «انتقامیه» نام / کسی گر بگوید که این شعر کیست ×× فقیر جگر خسته را نام چیست / مرا بیشتر خلق از خاص و عام ×× طقان شاه خوانند ابن نظام / مکانم قم و شاهرودم وطن ×× کسانند هر جا ز خویشان من / بسی خدمت رهروان کرده‌ام ×× بسی پیش کارا گهان بوده‌ام / الهی بحق شه کربلا ×× ببخشای یا رب تو از ما گناه / دیگر هر که بنویسد آن نامه را ×× نگهدار دستش که زر خامه را / الهی بخواننده رحمت کنی ×× مقامش بفردوس جنت کنی / هر آنکس که آمین بگوید ز جان ×× الهی او تو را بجنت رسان / تو این اهل هنگامه را سر بسر ×× بیامرز از رحمت دادگر / هزاران درود و هزاران سلام ×× ز ما بر محمد علیه السلام »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 186/2

متن فنخا

● انتقامیه = انتقام نامه = ضریر نامه / تاریخ اسلام / فارسی enteqāmīye = enteqām-nāme = żarīr-nāme قمی شاهرودی، طغان شاه بن نظام، ق 9 قمری qomī šāhrūdī, toqān šāh ebn-e nezām (- 15c) اهدا به: ابوالغازی سلطان حسین میرزا بایقرا (878-912 هـ.ق.) تاریخ تألیف: محرم 884ق نظم داستان ضریر خزاعی در انتقام از کشندگان حسین بن علی است. عناوین این منظومه عبارتند از: آمدن ضریر در مسجد جمعه و احوال ایشان با صد و ده نفر جوان عرب؛ رفتن ضریر با صد و ده نفر به مسجد جمعه و جنگ کردن یعقوب را گرفتن؛ مکالمه کردن معاویه ابن یزید ملعون با حضرت امام زین العابدین؛ نامه نوشتن یزید به عبید زیاد و لشکر آوردن به جنگ ضریر خزاعی؛ خبر یافتن محمد حنفیه از قتل امام حسین (ع)؛ نامه نوشتن محمد حنفیه به نزد مسیب پهلوان؛ خبر یافتن عمر بن علی از قتل امام حسین (ع)؛ آمدن طغان دلاور به میدان؛ لشکر آوردن عبید زیاد ملعون به جنگ ضریر خزاعی؛ رسیدن عمر بن علی با فضل جعفر در اسقلان و جنگ کردن با عبید؛ آمدن شاه حلب با سی هزار سپاه به امداد یزید جفاکار ملعون؛ آمدن عمر بن علی با فضل بن جعفر به خونخواهی حضرت امام حسین (ع). آغاز: بسمله. بنام خداوند فرد کریم ×× خدایی که بخشنده است و رحیم / جهان دار روزی ده بندگان ×× بر آرنده کار درماندگان / منزه ز چون و چه و چند اوست ×× مبراست از خویش و پیوند اوست / خرد را سوی ذات او راه نیست ×× ز کنه کمالش کس آگاه نیست / کنون ذکر سلطان عالم کنم ×× زبان را بمدحش مکرم کنم / ابوالغازی آن شاه با داد بین ×× سر شهریاران روی زمین / جهان گیر سلطان گیتی پناه ×× که دنیا ندیده چه او پادشاه / محب علی شاه سلطان حسین ×× دعایش بود خلق را نور عین / یکی روز با جمع یاران خویش ×× مرا مجلسی بود بر خوان خویش / سخنها زهر نوع می‌آمدند ×× کتاب تواریخ می‌خواندند / چه ظلمی که آل علی را رسید ×× از آن قوم ناپاک ملعون یزید / دل حاضران گشت از غم کباب ×× روان شد ز هر چشم صد چشمه آب / در آخر سخن هم بدین جا رسید ×× که حرب حسین علی با یزید / محمد حنیفه شه پاک دین ×× کشید انتقام از سگان لعین / رخ دوستان همچه گل بر شکفت ×× از آن جمله یک دوست با بنده گفت / که ای بلبل داستان سخن ×× ز تو تازه امروز جان سخن / چه داری ز خود این سخن پروری ×× چه باشد که این را بنظم آوری / همی خواهم از لفظ شکر فشان ×× نهی مرهمی بر دل دوستان / شود خارجی را دل از غم فگار ×× بر آید ز جان خوارج دمار / چه بودم ز مولای دین رسول ×× مرا التماس وی آمد قبول / گرم فتح توفیق بخشد خدای ×× بنظم آرم این [قصه] سر تا بپای انجام: ز هشتصد چه بگذشت هشتاد و چار ×× بنظم آمد این قصه نامدار / شد این نظم ماه محرم تمام ×× نهادم و را «انتقامیه» نام / کسی گر بگوید که این شعر کیست ×× فقیر جگر خسته را نام چیست / مرا بیشتر خلق از خاص و عام ×× طقان شاه خوانند ابن نظام / مکانم قم و شاهرودم وطن ×× کسانند هر جا ز خویشان من / بسی خدمت رهروان کرده‌ام ×× بسی پیش کارا گهان بوده‌ام / الهی بحق شه کربلا ×× ببخشای یا رب تو از ما گناه / دیگر هر که بنویسد آن نامه را ×× نگهدار دستش که زر خامه را / الهی بخواننده رحمت کنی ×× مقامش بفردوس جنت کنی / هر آنکس که آمین بگوید ز جان ×× الهی او تو را بجنت رسان / تو این اهل هنگامه را سر بسر ×× بیامرز از رحمت دادگر / هزاران درود و هزاران سلام ×× ز ما بر محمد علیه السلام [دنا 186/2]

نسخه‌های خطی این اثر

3 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
8841/109 جمال الدین محمد حسنی 9 ذیحجه 1110ق نستعلیق، نسخ 1 شناسنامه ←
2
دانشکده الهیات
تهران
87/2 محمد صالح معلم طالقانی شنبه 2 محرم 1247ق نستعلیق 2 شناسنامه ←
3
رضوی
مشهد
16316 خلیل بن کربلائی اسماعیل 25 محرم 1257ق نستعلیق 300 شناسنامه ←