انتخاب تواریخ

● انتخاب تواریخ / تاریخ / فارسی entexāb-e tavārīx ریاضی تربتی، -884 قمری rīyāzī torbatī (- 1480) تاریخ کوتاهی است. فهرست مطالب: 1. انبیاء و اوصیاء از آدم تا ابراهیم در دو طبقه؛ 2. انبیاء و ملوک بنی اسرائیل در سه طایفه؛ 3. ذکر ملوک عجم در چهار طبقه: پیشدادیان، کیانیان، اشکانیان، ساسانیان؛ 4. ذکر محمد مصطفی؛ 5. ذکر خلفاء؛ 6. ذکر امراء بنی امیه و مروانیان؛ 7. خلفاء بنی عباس؛ 8. طوایف ملوک اسلام: صفاریه، سامانیه، غزنویه، غوریه، دیالمه، سلجوقیه، خوارزمشاهیه، اتابکیه، اسماعیلیه، قراختائیه، چنگزیه، تیموریه، برانیه، بایندریه. آغاز: انتخاب تواریخ: تاریخ ماثر دولت ابدی و تاریج دفاتر سعادت سرمدی ترتیب نسیب حمد و ثنای احدی و تهذیب ترکیب شکر و سپاس صمدی است ... چون هوشمندان بختیار و بختیار هوشیار دانسته اند و دیده که از صنه کردگار هر لحظه صورتیست در اطوار روزگار هر آینه طغرا کشان توقیعات سوانح شهور و ایام و تاریخ‌نویسان تصویران وقایع دهور و اعوام دیده جهان را در هر قرن بسرمه ذکر صاحب قرانی مکمل کرده‌اند و آثار ابرار و اطوار احرار و اخبار اخیار مجمل و مفصل به سواد برده چه فی الحقیقة تاریخ بعثت انبیاء و ظهور اولیاء و اصفیاء و اوصیاء و وقوع حکماء و علماء و خروج ملوک و امراء و تعیین طبقات مردم و اعیان و اشراف زمان و تبیین سیر و عادات کرام جهان و نوادر حالات و عجایب واقعات بدین طریق تحقیق یابد و به واسطه سعی جمیل مورخان ماهر مناقب و مفاخر افاخر و مراتب و مآثر اشراف و اکابر و حدوث امور غریبه و تواتر نوادر توضیح و تلفیق پذیرد، بیت: بسعی کلک مورخ سوانح احوال ×× معین است و مبین بر اهل فضل و کمال. و چون محضر ریاض ریاضت ریاضی کم کم بضاعت اندک وقوفی از این صناعت دارد قبل ازین تاریخ از بعثت آدم علیه اسلام الی الیوم آثاری که از پیغمبران و پادشاهان و سایر اعم صدور یافته از نسخهای معتبر و دواوین مشتهر مثل دیوان النسب و شاهنامه بزرگ و نظام التواریخ و مسعودی و جامع المعارف حصینی و بناکتی و طبری و جهانگشای و زبده و گزیده و کتاب المعجم و جامع رشیدی و مختار حافظ ابرو و ظفرنامه کبیر به روایات مختلفه و عبارات موتلفه انتخاب و انتجاب کرده مخلص و ملخص مجموع محرر و مذکور ساخته بود درین و لا که اصحاب و احباب و مخادیم و اعزه و ارباب تفخیم و تکریم به مطالعه آن نسخه شریف شرف التفات تقدیم می‌فرمودند، نظم: از جمله ایشان مرا گفت ×× ریاضی گر چه کلکت در نکو سفت / درین تاریخ امم مختصرتر ×× اگر سازی کنم مجموع از بر. بنابراین لب الباب و زبده جمیع و گزیده از همه ابواب درین کتاب آورد و ملوک و انبیاء را به مجرد عمر و سال سلطنت و آثاری که در زمان ظاهر شد اقتصار کرد. انجام: سلطان شیخ او بن شیخ حسن ایلکانی ... سلطان حسین به حکم وصیت بجای او نشست ... و بعد از وفات امیر کبیر به بغداد از مصر باز آمد و عمارت با روی بغداد کرد و در شهور ثلث عشر و ثمانمائه (افتاده در طایفه یازدهم مغول) [فهرستواره منزوی 564/1]