شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
الأنباه فی ذکر أصول الرواة عن رسول الله صل الله علیه و آله و سلم
al-anbāh fī ḏikr-i uṣūl-ir ruwāt ‘an rasūl-il lāh ṣall-al lāh-u ‘alayh-i wa āl-ih-ī wa sallam
1
نسخه ثبت‌شده
مشاهده فهرست نسخه‌ها
↓
پیوند کوتاه:
/w/8247
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #8247
پدیدآور / مؤلف:
ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 4، ص 948
تا 949
زبان و قالب:
عربی
رده‌های موضوعی:
انساب
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رساله مختصری در ذکر امهات قبایلی است که از پیامبر اکرم (ص) روایت کرده‌اند و در واقع مدخلی است برای کتاب بزرگش «الاستیعاب فی معرفة الأصحاب»، چنان‌که در مقدمه آورده است: «أما بعد فانی ذکرت فی کتابی هذا أمهات القبائل التی روت عن رسول الله صل الله علیه و آله و سلم و قربت ذلک و اختصرته و بینته و جعلته دلیلاً على أصول الأنساب و مدخلاً الى کتابی فی الصحابة لیکون عوناً للناظرین فیه و منبهاً على ما یحتاج الیه من معرفة الأنساب». قرطبی درباره منابع رساله حاضر می‌نویسد: «هذا کتاب أخذته من أمهات کتب العلم بالنسب و أیام العرب بعد مطالعتی لها و وقوفی على أغراضها فمن ذلک کتاب أبی بکر محمد بن اسحاق و کتاب أبی المنذر هشام بن محمد بن السائب الکلبی و کتاب أبی عبیدة معمر بن المثنى و کتاب محمد بن عبدة بن سلیمان و کتاب محمد بن حبیب و کتاب أبی عبدالله أحمد بن محمد بن عبیدالعدوی فی نسب قریش و کتاب الزبیر بن بکار فی نسب قریش و کتاب عمه مصعب بن عبدالله الزبیری فی ذلک و کتاب علی بن کیسان الکوفی فی أنساب العرب قاطبة و کتاب علی بن عبدالعزیز الجرجانی و کتاب عبدالملک بن حبیب الأندلسی، الى فقر قیدتها من الحدیث و الآثار و النوادر اقطفتها من کتب أهل الأخبار، و أخذت من ذلک کله عیونه و ما یجب الوقوف علیه و یجمل بأهل الأدب و الکمال معرفته من الانتساب الیه». عناوین مباحث این رساله از این قرار است: عدنان، أنساب العرب، قحطان، قضاعة، النسب المعروف غیر المنکر، نزار، مضر، خندف، قریش، القارة، تمیم، مزینة و الرباب و ضبة، قیس بن عیلان، جدیلة قیس، ثقیف، خزاعة، ربیعة بن نزار، بحیلة و خثعم، عاملة، لخم و جذام، جماع قبائل الیمن، أحمس بن الغوث و الأزد، همدان، قضاعة و قبائلها. جلال الدین سیوطی (911ق) ذیلی بر الانباه نگاشته است.
سوابق و چاپ‌های اثر
نجف، منشورات المکتبة الحیدریة، 1386ق؛ بیروت، دار الکتب العربی، 1405، تحقیق ابراهیم اسماعیل الابیاری، 170ص؛ قاهره، مکتبه مدبولی، تحقیق دکتر محمد زینهم‌محمد حزب و دکتر عائشة تهامی و مديحة الشرقاوی، به ضمیمه القصد و الامم قرطبی در 112ص؛ قاهره، مکتبة المعارف، ضمن مجموعة «الرسائل الکمالیة فی الانساب»
متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))
● الأنباه فی ذکر أصول الرواة عن رسول الله صل الله علیه و آله و سلم / انساب / عربی
al-anbāh fī ḏikr-i uṣūl-ir ruwāt ‘an rasūl-il lāh ṣall-al lāh-u ‘alayh-i wa āl-ih-ī wa sallam
ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله، 463-368 قمری
ebn-e ‘abd-ol-berr, yūsof ebn-e ‘abd-ol-lāh (979-1071)
رساله مختصری در ذکر امهات قبایلی است که از پیامبر اکرم (ص) روایت کرده‌اند و در واقع مدخلی است برای کتاب بزرگش «الاستیعاب فی معرفة الأصحاب»، چنان‌که در مقدمه آورده است: «أما بعد فانی ذکرت فی کتابی هذا أمهات القبائل التی روت عن رسول الله صل الله علیه و آله و سلم و قربت ذلک و اختصرته و بینته و جعلته دلیلاً على أصول الأنساب و مدخلاً الى کتابی فی الصحابة لیکون عوناً للناظرین فیه و منبهاً على ما یحتاج الیه من معرفة الأنساب». قرطبی درباره منابع رساله حاضر می‌نویسد: «هذا کتاب أخذته من أمهات کتب العلم بالنسب و أیام العرب بعد مطالعتی لها و وقوفی على أغراضها فمن ذلک کتاب أبی بکر محمد بن اسحاق و کتاب أبی المنذر هشام بن محمد بن السائب الکلبی و کتاب أبی عبیدة معمر بن المثنى و کتاب محمد بن عبدة بن سلیمان و کتاب محمد بن حبیب و کتاب أبی عبدالله أحمد بن محمد بن عبیدالعدوی فی نسب قریش و کتاب الزبیر بن بکار فی نسب قریش و کتاب عمه مصعب بن عبدالله الزبیری فی ذلک و کتاب علی بن کیسان الکوفی فی أنساب العرب قاطبة و کتاب علی بن عبدالعزیز الجرجانی و کتاب عبدالملک بن حبیب الأندلسی، الى فقر قیدتها من الحدیث و الآثار و النوادر اقطفتها من کتب أهل الأخبار، و أخذت من ذلک کله عیونه و ما یجب الوقوف علیه و یجمل بأهل الأدب و الکمال معرفته من الانتساب الیه». عناوین مباحث این رساله از این قرار است: عدنان، أنساب العرب، قحطان، قضاعة، النسب المعروف غیر المنکر، نزار، مضر، خندف، قریش، القارة، تمیم، مزینة و الرباب و ضبة، قیس بن عیلان، جدیلة قیس، ثقیف، خزاعة، ربیعة بن نزار، بحیلة و خثعم، عاملة، لخم و جذام، جماع قبائل الیمن، أحمس بن الغوث و الأزد، همدان، قضاعة و قبائلها. جلال الدین سیوطی (911ق) ذیلی بر الانباه نگاشته است.
چاپ: نجف، منشورات المکتبة الحیدریة، 1386ق؛ بیروت، دار الکتب العربی، 1405، تحقیق ابراهیم اسماعیل الابیاری، 170ص؛ قاهره، مکتبه مدبولی، تحقیق دکتر محمد زینهم‌محمد حزب و دکتر عائشة تهامی و مديحة الشرقاوی، به ضمیمه القصد و الامم قرطبی در 112ص؛ قاهره، مکتبة المعارف، ضمن مجموعة «الرسائل الکمالیة فی الانساب»
نسخه‌های خطی این اثر
1 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرعشی
قم
|
1137عکسی | بی‌کاتب | بی‌تاریخ | نسخ | 97 | شناسنامه ← |