ابداع

● ابداع / فلسفه / فارسی ebdā‘ ابوالبرکات، قرن 12ق abo-l-barakāt زمان تألیف: حدود رمضان 1105ق رساله‌ای در 19 «حرف» طبق حروف بسمله و به نام بزرگی ساخته شده است. در آغاز آمده که از ابوالبرکات است. فهرست کتاب نامنظم و چنین است: فصل 1 همه موجودات از یک امر حاصل اند ازل و ابد و مکان و زمان؛ فصل این نوزده مرتبت را به آفرینش به حکمت و حقیقت حدود و حلول این بباید شناخت؛ فصل در مرتبت موالید که بر میم الرحیم است؛ فصل در شرح بیان انسان و حقایق ترکیب او از جسمانی و روحانی؛ فصل پس جمله اعضاء تن بر دو قسم است یکی را اعضای عالی خوانند و دیگر را اعضای متشابه الاجزاء؛ فصل در بعضی حکمت‌های جزوی جسمی که نتیجه جسم عالم کلی است؛ فصل بدان که چون عالم کبیر را یک جسم بود کامل عالم صغیر؛ فصل در معرفت ارواح و قوتها؛ فصل در شرح روح انسان؛ فصل بدانکه نفس جزئی را اعنی روح انسانی که در اشخاص انسانی نظر دارد از عالم غیب به اشاره؛ فصل اکنون بدان که اول قوت نفس انسانی را خاطرست که جنبش او از قوت عقل باشد؛ فصل در عقل مردم؛ فصل اندر خواب مردم؛ فصل در خواب دیدن مردم که آن را به تازی رؤیا گویند؛ فصل در بیداری که او را به تازی یقظه گویند؛ فصل بدانکه حقیقت زندگانی بکار داشتن نفس است مر جسد را به آلت جسمانی از برای تحصیل علم و معانی؛ فصل بدان اسعدک الله که موالید عالم سه است معادن و نبات و حیوان؛ فصل در مرتبت حیوان که او به درجه‌ای از نبات برتر است؛ فصل در مرتبت آب که محل حرف راء را دارد؛ فصل در مرتبت آتش که علامت حرف الف دارد؛ فصل سیم در مرتبت نفس؛ فصل چهارم در اقامت برهان بر آنچه نفس ناطقه انسانی جوهری روحانی است؛ فصل پنجم در پدید کردن اختلاف نفوس انسانی که از مبادی حاصل می‌شود؛ فصل ششم در کیفیت استفادت نفس انسانی از عقل فعال در اکتساب صورت معقولات؛ فصل هفتم در شناختن معاد نفوس انسانی؛ فصل هشتم در شناختن احوال نفوس انسانی در معاد بعد از مفارقت از بدن؛ باب سیم در شناختن نبوات و معجزات و کرامات و دانستن نفس قدسی نبوی که چگونه بود و قبول وحی و کیفیت حال خواب و شناختن حال مغیبات و معرفت کهانت و این شش فصل است: 1. در شناختن وجود نفس نبوی که پیغمبران را بوده و در مراتب موجود در سلسله نظام چگونه ممکن بود؛ 2. در پدید کردن آنکه نفوس قدسی صورت معقولات کلیات به فطرت چگونگی دریابند که عبارت از آن وحی است؛ 3. در دانستن مغیبات که چگونه دانند و حقیقت حال خواب و کهانت؛ 4. در دانستن کیفیت معجزات و کرامات؛ 5. در پیدا کردن آنچه وجود نبی به سببی ضروریست؛ 6. در خاتمت این رسالت. آغاز کتاب: بسمله. چنین گوید فراهم آورنده این سخنها بعد حمد الله و الثناء عليه بما هو اهله و بعد کی چون اکرام و انعام فلان در حق اهل فضل و ارباب علم در کل عالم بسیط انجام کتاب: و اسباب سعادت جاودانی و نعیم آن جهانی که ورای همه سعادتها است میسر گرداناد بمنه وجوده و کرمه وسعة رحمته و صلوات الله على سيدنا و مولانا محمد و آله اجمعین و سلام على المرسلين و الحمدلله رب العالمين [فهرستواره منزوی 6/61]