الامامة و السیاسة

● الامامة و السیاسة / کلام و اعتقادات / عربی al-imāma wa-s siyāsa ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم، 213-276 قمری ebn-e qotayba, ‘abd-ol-lāh ebn-e moslem (829-890) کتاب مشهوری است در تاریخ اسلام و خلفای راشدین و تاریخ صدر اسلام و خلفا تا مأمون عباسی و آداب ملکداری در حجاز. نام این کتاب در منابع موجود، از ابن قتیبه نیامده و برخی آن را انکار نموده‌اند. از جمله در کتاب «التزویر و الانتحال فی المخطوطات العربیة» در رد این انتساب نوشته‌اند: 1- در کتاب آمده که مؤلف در دمشق سکونت داشته اما ابن قتیبه به جز دینور از بغداد خارج نشده بود. 2- در کتاب از ابو لیلی نقل قول شده است در حالی که ابو لیلی در سال 148ق قاضی کوفه بوده و این یعنی 65 سال پیش از تولد ابن قتیبه. 3- مؤلف کتاب الامامة و السیاسة خبر فتح اندلس را از زنی نقل می‌کند که آن را به چشم دیده بود ولی فتح اندلس در سال 92ق یعنی حدود 120 سال پیش از زندگی ابن قتیبه به وقوع پیوسته بود. 4- ساخت شهر مراکش در سال 454ق در عهد یوسف بن تاشفین سلطان المرابطین صورت گرفت. اما در این کتاب خبر از فتح مراکش به دست موسی بن نصیر در زمان هارون الرشید داده شده است که نه با زمان زندگی قتیبه سازگار است و نه با واقعیات تاریخی. 5- مؤلف الامامة و السیاسة از دو تن از بزرگان مصر بسیار روایت می‌کند، ولی ما می‌دانیم که او هیچ گاه به مصر نرفته بود. 6- اغلاط و اشتباهات فاحشی هم در کتاب دیده می‌شود که با دقت و روش ابن قتیبه سازگار نیست. مثلا ابو العباس و سفاح دو شخصیت مختلف دانسته شده اند و یا آن که هارون الرشید و مأمون را ولی عهد خود ساخت و از این دست معجولات. در برخی از کتاب‌های تراجم در ضمن ترجمه ابن قتیبه، از کتاب «الامامة و السیاسة» وی نام برده‌اند، از جمله کتاب اتحاف الوری، تالیف نجم الدین عمر بن فهد مکی که به نام کتاب تصریح نموده است. آغاز: بسمله، قال ابو محمد عبدالله بن مسلم بن قتیبة نفتتح کلامنا بحمدالله و نقدس نادینا بذکره انجام: فشد وثاقه و جلسه و اشاره الى امه لما اعانته فهرب محمد من بین یدیه فبعث فی طلبه فأخذ و قتل و الله اعلم چاپ: تحقیق طه محمد الزینی، قاهرة، مؤسسة الحلبی و شرکاه، الطبعة الاولى، جزءان، 1967م [معجم المطبوعات 211/1-212؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 210/1؛ یادداشتهای قزوینی 109/1]