الامامة

● الامامة = دلائل الامامة = نوادر المعجزات فی مناقب الائمة الهداة / کلام و اعتقادات / عربی al-imāma = dalā’il-ul imāma = nawādir-ul mu‘jizāt fī manāqib-il a’immat-il huda طبری آملی، محمد بن جریر، ق 5 قمری tabarī āmolī, mohammad ebn-e jarīr (- 11c) کتابی است در احوال و معجزات معصومان که از حضرت فاطمه (س) آغاز می‌کند سپس به امام حسن تا امام قائم ادامه می‌یابد. این کتاب به محمد بن جریر بن رستم طبری آملی نسبت داده شده است. نخستین کسی که آن را بدین نسبت خواند علی ابن طاوس است (589-664) که در تألیفات خود از نسخه‌ای از آن نقل می‌کند که برخلاف نسخه‌های کنونی نام مؤلف را در آغاز داشته است و مطالبی دیگر نیز از آن نقل می‌کند که نسخه‌های امروزین آنها را ندارد. سپس سید هاشم توبلی بحرینی (1107) است که از این کتاب به عنوان «الامامة» نقل می‌کند. چون کسی که این کتاب به او منسوب است، هم نام طبری تاریخ‌نگار بزرگ (224-310ه‍) است و در عین حال روایت‌هایی در آن است که از استادان شیخ طوسی (385-460) و نجاشی (-450) نقل شده است و مؤلف را در قرن پنجم نشان می‌دهد و نیز روایاتی در بر دارد که مؤلف را در قرن سوم نشان می‌دهد. از این روی در الذریعه (ج8ص241-247) به چند محمد بن جریر طبری قائل شدند و مؤلف این کتاب را معاصر طوسی شمردند و نظریه‌ای را که این «دلائل الامامة» را از تألیفات قرن هفتم می‌شمرد باطل می‌دانند. این کتاب مرتب بر دیباچه و 13 «باب» است. دیباچه در بیان لزوم حجت است. در مقدمه سبب تألیف را چنین آورده و کتاب را چنین توصیف نموده است: «و اختاروا ائمتهم بعد النبى (ص) و عدلوا عن من نصبه الله و رسوله و قالوا اليهم بمشاكلتهم اياهم فی النقص و قلة الفهم لينالوا من دنياهم و لما رجوهم من الارتقاء الى درجتهم الدنياويه بعدهم و احلوهم عندهم محل الائمة الطاهرين المعصومین الکاملین القادرين الذين فصلت (كذا) اليهم الامامة بالنصوصات انكروا معجزات الائمة فى شريعة نبينا (ص) خصوصاً لئلا يطالب احدهم باقامة معجزات و اظهار برهان و دلیل و ارادوا اطفاء نورالله بافواههم و ابی الله الا ان يتم نوره و لو كره المشركون فلما وجدت ذلك كذلك حاولت ان اؤلف مما اطهروه من المعجزات و اقاموه من الدلایل و البراهين مما سمعته و قرأته فی کتاب مقصور على ذكر المعجزات و البراهين ليسهل حفظها و بلوغ ما اوردته فيها من احادیث عجیبه هایله مهوله فانها من المشکلات التي يتهافت فيها العقول لكونها من المعضلات لا يحتمله الا مؤمن امتحن الله قلبه للايمان و جمعت من كتب شتى من مناقبهم و علومهم و احتجاجاتهم التي لا تستغنى عنها الطالب للحق و الراغب فيه زلفه الى الله و ابتغاء لمرضاته و تقربا الى صاحب الحضرة العليه الامامية المرتضويه صلوات الله على مشرفها». آغاز: الحمدلله الذی نور قلوبنا بهداية محمد و شرح صدورنا بولاية علی ... اما بعد فان الله سبحانه و تعالى لما ابدء العالم و ذرا الناس و بسط لهم ارزاقهم ... انجام: يا مفضل انت و أربعة و أربعون رجلاً تحشرون مع القائم علیه السلام و انت علی یمین القائم علیه السلام. چاپ: نجف، مطبعة الحيدرية، 325ص، 1946و1963م. [سزگین 540/1؛ لسان المیزان 1030/5؛ معجم المؤلفین 146/9]