الهیات شفا (ترجمه)

● الهیات شفا (ترجمه) / فلسفه / فارسی elāhīyāt-e šefā (t.) حسینی عریضی، علی بن محمد، ق 11قمری hoseynī ‘arīzī, ‘alī ebn-e mohammad (- 17c) وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428) نویسنده این کتاب تمام الهیات شفا را در این کتاب وارد و پس از ترجمه لفظ به لفظ شرح کرده بدین ترتیب که نخست یک یا چند سطر از متن الهیات را نقل و سپس ترجمه کرده و پس از پایان ترجمه به شرح و نقل اقوال پرداخته، از بهمنیار به تکرار یاد کرده است. مؤلف معاصر و شاید شاگرد میرداماد (- 1040) است و در فصل 6 از مقاله 1 (فی ابتداء القول فی الواجب الوجود و الممكن الوجود ...) از میرداماد بدین گونه یاد کرده است: «میر محمد باقر داماد چنین می‌فرمود ...» و این عبارت گواه آن است که مؤلف خود از میرداماد شنیده است. نویسنده این شرح در ترجمه تحت اللفظ چنان افراط ورزیده که در بسیاری از موارد جمله فارسی مفهم معنی نیست و انسجام ندارد. در برخی از جای‌ها به ترجمه اکتفا کرده و به شرح نپرداخته و جز اندکی تصرف نکرده (مانند دو فصل 4 از مقاله اول). سید علی بن محمد بن اسدالله امامی عریضی سپاهانی مترجم اشارات که شاگرد آقا حسین خوانساری (-1098) بوده و در روزگار نگارنده ریاض العلما (- 1130) درگذشت، «شفا»ی شیخ را به پارسی کرد (ذریعه ج4ص9-78 و 110) این رساله که بند به بند سخنان شیخ در آن آمده و ترجمه لفظی و سپس گزارش شده گویا از همو باشد. (دانش پژوه) آغاز: حمدی که عندلیبان گلستان ابداع میسرایند مبدعی راباد که از فیض سرشار وجود فائض الجود خود ابداع مبدعات کرده بلا توسط سبق ماده و مده ... اما بعد این رطب و یا بس ترجمه فن ثالث عشر کتاب شفاست ... که عبارات وی بالتمام مذکور می‌گردد و ترجمه مطابقه الفاظ بیان می‌شود ... الحمدلله رب العالمین ... المقالة الاولى فی ابتداء طلب ... فبالحرى ان نشرع فی تعریف المعانی الحکمیة فنبتدى مستعینا بالله فن ثالث عشر از کتاب شفا که در بیان الهیات است ... اول در بیان ابتدای طلب پدید آوردن موضوع فلسفه پس سزاوار است که شروع کنیم در تعریف معانی حکمیه ... در حالیکه طلب کار یاری باشیم از خدای تعالی [ترجمه پایان یافته و پس از «بدانکه» شرح آغاز می‌گردد] بدانکه لفظ حکمت دو اطلاق دارد یکی بر معنی عامی که او شامل جمیع اقسام حکمت است و دیگری بر علوم الهیه و بس و مراد بمعانی حکمیه در این فن ثالث عشر علوم الهیه است ... [نسخه‌های منزوی 755؛ فهرستواره منزوی 104/6]