الف صغری

کتاب الهی ارسطو که به نام «تا متا تا فوسیکا» (متافیزیک / مابعدالطبیعه) خوانده می‌شود چهارده بخش می‌باشد و از آغاز هر یک از این بخش‌ها به یکی از حرف‌های یونانی از آلفا تا نو نامیده شده است اسطاث (Eustache) که در روزگار حنین پسر اسحاق می‌زیست و نظیف پسر ایمن (م نزدیک 360) از 24 پزشک بیمارستان فنا خسرو در بغداد و اسحاق پسر حنین (- 298) و ابوبشر متی و یحیی پسر عدی آنها را از یونانی یا سریانی به عربی درآوردند. این رساله که بخش دوم الهی ارسطو است و به نام الف صغری (آلفا لاتن) خوانده می‌شود با گزارشی است از یحیی بن عدی ترسای فیلسوف ترجمان سریانی (263-364) و متن از ترجمه اسحاق است که در تفسیر مابعدالطبیعه ابن رشد با ترجمه دیگری از اسطاث در بیروت به سال 1938 بچاپ رسید. پیشینیان این بخش را از پاسیکلس ردسی دانستند ولی اسکندر افرودیسی می‌گوید که از ارسطو است و اودموس آن را نشر نمود. این بخش دیباچه‌ای است بر فلسفه و در آن از دشواری طبیعی و شایستگی دانشمندان و ارزش دانش و بود مبادی نخستین یاد می‌گردد. از پایان الف صغری عربی پیداست که باید پیش از الف کبری باشد با این‌که در چاپ‌ها و ترجمه‌های اروپایی پس از آن است. ابن سینا در فصل 4 مقاله 8 الهی شفا یادی از الف صغری نمود و از گفته ملا اولیا در حاشیه آن پیداست که شیخ در «مبدء و معاد» به اینکه الهی ارسطو روی الفبای یونانی مرتب شده اشاره نموده است. سید احمد عاملی در حاشیه شفا در این‌که چرا الف صغری نامیده‌اند مناسباتی عرفانی یاد کرده است.