آیینه مظفری

● آیینه مظفری / جغرافیا / فارسی āyīne-ye mozaffarī خورموجی، محمد جعفر بن محمد علی، 1225 - 1301 ق xormojī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad ‘alī (1810-1883) از سر آغاز آن برمی‌آید که جلد دوم «نزهت الاخبار» اوست. گویا پس از پرداختن از جغرافیا و تاریخ فارس که در کتاب «نزهت الاخبار» به آن پرداخته، در این یکی به جغرافیا و تاریخ ربع مسکون می‌پردازد . ساختار آن نیز به مانند همان یکی است. بخشبندی شده و از جغرافیای آسیا و ایران آغاز می‌کند. آمار بخش ایران آن بسیار ارزشمند است. در آغاز از کار ویلیم پلنگ انگلیسی که کار خود را در سال 1250 ق نگاشته، یاد می‌کند که به کوشش امیرزاده فرهاد میرزا معتمد الدوله در 1272ق به فارسی درآمده، و این‌که مترجم آن در واقع میرزا ابراهیم شیرازی بوده، که اواخر روزگار محمدشاه از لندن به تهران برگشته است. او می‌افزاید فرهاد میرزا مرد فاضلی بود و میرزا ابراهیم را به ترجمه آن کتاب واداشت و رویدادهای 22 ساله پس از نگارش متن را خود بر آن افزود، و این که روزنامه میرزا فتاح خان گرمرودی که در 1266 ق پرداخته در «جهان‌نما»ی (فهرستواره 210/1) فلوغن رفائیلی انگریزی در 1266ق مدون ساخته و محمد حسن خان صنیع الدوله در 1292ق تحریر کرده است. خرموجی از این کارها به گونه‌ای سخن می‌گوید که آنها منابع کار او هستند. آغاز: جلد دوم مسمی به آئینه مظفری ... یونان و ایران از ده درجه شمالی خط استواء اول معموره داشته اند ... انجام: چهار سال در مملکت سوئد بود که از دار دنیا ارتحال نمود [فهرستواره منزوی 690/1 خرموجی، نمایه، همانجا 164«آیینه مظفری»، نسخه ها 3932/6(1نسخه)]