اکبر نامه

● اکبر نامه = تاریخ سلاطین گورکانی / تاریخ ایران / فارسی akbar-nāme = tārīx-e salātīn-e gūrkānī نراین، لچهمین، ق13 قمری narāyen, lečhemīn (- 19c) خلاصه تواریخ تیموری ایران و هند است از آغاز عهد امیر تیمور (771ق) تا دوران ابوالنصر معین الدین محمد اکبر شاه ثانی (1221-1253ق) و شمه‌ای از احوال فرزندش محمد سلیم بهادرشاه ثانی (1253-1275ق) آخرین فرد این سلسله که در زمان شاهزادگی وی و به خواهش او، لچهمین نراین تألیف کرده و تا وقایع سال 1251 را شامل است. مقدمه این کتاب مشتمل است بر خطبه‌ای در ستایش باری تعالی و نعت نبی اکرم و مدح محمد اکبر شاه و شاهزاده محمد سلیم و بیگم صاحبه (ملکه) و مهاراجه سوهن لعل بهادر معتمد جنگ و کرنل کاردنر صاحب بهادر ولرد امهرست کورنر جنرال بهادر و محتشم الدوله سیف الملک خانعالم خان سالار بهادر، و مختوم است به قطعه یی پنج بیتی و تاریخی که ماده تاریخ آن این است: «گفت از سر بدخواه، خرد تاریخش×× منشور ازل زمرز شاهی آمد = 1251». در پایان کتاب نیز تاریخ آغاز تألیف را در آخر یک مثنوی بیست و هشت بیتی چنین به‌نظم آورده است: «چون بجستم حال آغاز بیان ز×× اکبر غازی ابد، سالش بدان = 1248». مؤلف نام خاصی روی کتاب خود نگذارده است. در این کتاب از مسالک و ممالک و طرق و شوارع و مراحل و منازل اعم از خراب و معمور و نزدیک و دور نیز یاد شده، تاریخ سلسله راجگان و اقوام و طوایف هنود نیز از کتاب‌های سری بهاکوت و مهابهارت و برهم نیورت پوران و راچاولى اقتباس و نقل گردیده است. در پایان کار شاهجهان شرح حال مختصر شعرای دربار او به نقل از پادشاهنامه عبدالحمید لاهوری نوشته است. نکته این است که مؤلف این تاریخ را نباید با لچهمی نراین شفیق اورنگ آبادی (1158-1223ق) صاحب کتاب‌های: حقیقت‌های هندوستان (1204ق) و تمیق شگرف (1100ق) و مآثر آصفی (در 1208ق) و مآثر حیدری و بساط الغنائم (1214ق) و حالات حیدرآباد (1214ق) و خلاصة الهند و چمنستان شعرا (1175ق) و شام غریبان و جواهر زواهر و گل رعنا (در 1181ق) اشتباه کرد، چه اگر چه شباهت تام در نام این دو هست، دوران حیاتشان متعاقب یکدیگرست و با هم اختلاف زمانی دارند. [فهرستواره منزوی 1135/2]