اقسام العلوم العقلیة

● اقسام العلوم العقلیة = اقسام الحکمة = تقاسیم الحکمة و العلوم / فلسفه / عربی aqsām-ul ‘ulūm-il ‘aqlīya = aqsām-ul ḥikma = taqāsīm-ul ḥikma wa-l ‘ulūm ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟-428 قمری ebn-e sīnā, ḥoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981-1038) رساله‌ای است از ابن سینا که در نسخه‌های مختلف و فهرست‌های مؤلفات شیخ به اسامی مختلف ذکر شده است، مانند «اقسام الحکمه» و «تقاسیم الحکمة و العلوم» و «اقسام العلوم» و «اقسام الحکمة و تفصیلها» و «اقسام العلوم العقلیه». شیخ الرئیس در این رساله ( به‌طوری‌که از سخنان او در پایان آن فهمیده می‌شود) در پی اثبات آن است که علوم فلسفی با اصول شرع مخالفت ندارد و انحراف برخی از مدعیان فلسفه ناشی از فن فلسفه نیست بلکه از عجز از درک فلسفه است. خواجه نصیر طوسی نیز رساله‌ای در بیان اقسام علوم حکمی با همین شیوه و ترتیب نوشته جز این‌که بر خلاف شیخ، از تعریفات علوم و بیان موضوع آنها صرف نظر کرده است. آغاز: بسمله قال الشیخ الرئیس ابوعلی سینا قدس الله روحه الحمدلله ملهم الصواب و میسر الاسباب ... و بعد فقد التمست منی ان اشیر الی اقسام الحکمة اشارة تجمع الی الایجاز و الکمال و الی بیان الاجمال ... انجام: فقد دلنا علی اقسام الحکمة و ظهر انه ليس شئ منها يشتمل على ما يخالفه الشريعة و ان القوم الذين يدعونها نم يزيغون عن منهاج الشريعة انما يضلون من تلقاء انفسهم و من عجزهم و من تقصيرهم لان الصناعة نفسها توجه فانها بريئة منهم. فلنختم الان مقالتنا هذه حامدين واهب العقل و التوفيق و مصلين على انبيائه اجمعين خصوصاً على خاتمهم محمد المصطفى و آله الغر الميامين. چاپ: در «تسع رسائل» ص 80-71 (قسطنطنیة: 1298ق)؛ نیز در مجموعة الرسائل (مصر: 1328ق) [دنا 2 /84 (32 نسخه)؛ مهدوی، فهرست مصنفات 41؛ فهرستواره منزوی 6/ 79] شرح و حواشی: 1- تحفة الائمة العلية فى الحكمة العملية = اخلاق ظهیری؛ شهرستانی، فتح الله بن احمد (-10) 2- المشجرة العمادية في الحكمة العملية