الاغذية و الاشربة

● الاغذية و الاشربة / طب / عربی al-aġḏīya wa-l ašriba سمرقندی، محمد بن علی، -619 قمری samarqandī, mohammad ebn-e ‘alī (-1223) کتابی است در شرح خواص مواد غذایی و تأثیرات مخصوص آنها در بیماران و تندرستان. یکایک مواد غذائی و خوراکی‌ها را عنوان کرده و به شرح خواص ویژه و مشترک آنها پرداخته است. در مقدمه کتاب گوید: «و قد جمعت کلام جالینوس و اقاویل شارحی کلامه فی الاغذیه و جمیع ما يتناوله الانسان فی طبایعها و منافعها و خواص کل واحد منها و ما وجدت منها شیئا الا اثبتته فی هذه المجلده لیکون الناظر منها مطلعا علی کنه ما قاله الاولون ...». تألیفات دیگر او عبارت است از کتاب الادویة المفردة، الاغذية المرضى، اصول ترکیب الادویه، رساله قوانین ترکیب الادویه، رساله فی مداواة وجع المفاصل، مقاله فی کیفیة ترکیب طبقات العین، کتاب الصناعة، غاية الاغراض فی معالجة الامراض، کتاب فی الامراض الجزئية و علائمها و علاجها و کتاب الاسباب و العلامات که شروح عدیده‌ای دارد و مشهورترین تألیف اوست. آغاز: الحمدلله رب العالمین و الصلاة و السلام علی النبی و آله اجمعین. ان الله تبارک و تعالی لما خلق الانسان اعدل مزاجا من جمیع انواع الحیوان و جعل ذلک الاعتدال عریضا غیر محصور فی حد ضیق و لذلک ... اقول ان الغذاء الحقیقی هو الذی يقوم مقام ما يتحلل من جواهر اعضاء البدن انجام: و عند الضعف و الغشی اکثر و اشد من استعمال سائر الروايح الطيبة [مجله معهد المخطوطات العربیه 305/5؛ الطب الصیدلیة ص 31 و 33؛ معجم المؤلفین 11-31؛ عیون الانباء 2-31؛ دنا 59/2 (9 نسخه)]