ينابيع العلوم

● ينابيع العلوم / تفسیر / فارسی yanābī‘-ol ‘olūm لؤلؤئی، یوسف بن عبدالله، ق6 قمری lo’lo’ī, yūsof ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 12c) تفسیری است فارسی و عرفانی به نثر خراسانی آمیخته به عربی، ظاهراً در چهار مجلد. قبل از آغاز به تفسیر آیات، در بیست «فصل»، در فضایل و آداب قرائت قرآن پرداخته شده که فصل بیستم در خصوص زندگانی نگارنده با عنوان «فصل فی الاعتذار» آمده است: فصل 1.فضایل علوم التفسير؛ 2. معرفة من هو اهله؛ 3. فضائل القرآن؛ 4. اسامى القرآن؛ 5. اسامى المفسرین؛ 6. اسامى اهل اللغة؛ 7. اسامى القراء؛ 8. في السور و الآيات و الحروف؛ 9. كتب الانبياء و عددهم؛ 10. التأويل و التفسير؛ 11. مخارج الحروف؛ 12. في المد و التشديد و الادغام؛ 13. في اصول الاعراب؛ 14. تصانیف اللغة؛ 15. ترتیب النزول؛ 16. كيفية النزول؛ 17. كيفية جمع القرآن؛ 18. في كون القرآن معجزة؛ 19. وجوه الانزال؛ 20. فی الاعتذار.روش تفسیر بدین صورت است که نخست زیر عنوان «قوله عزوجل» بخشی از آیه‌ای را آورده، آن‌گاه ترکیب نحوی و معنی و سپس تفسیر تفصیلی آن را با استفاده از روایات و گفتار بزرگان صوفیه بیان نموده است.گرچه مؤلف سنی مذهب است، لکن در الذریعه کتاب وی در عداد مصنفات شیعه ثبت شده است.دانش‌پژوه، شرحی مفید راجع به این تفسیر و مؤلف و مشایخ او نوشته است (راهنمای کتاب سال 11 شماره373/7). آغاز: بسمله، الحمد لله القادر الذى اظهر من سوادف الغياهب انوارا ... اما بعد، لا تعذر المقام فى بلاد خراسان و تصعصعت فيها اهل العلم و الايمان و تضعضعت فيها الكرام ... چاپ: ظاهرا چاپ نشده [کشف الظنون 2051/2؛ الذریعه 289/25؛ نسخه‌های منزوی 67/1؛ دنا 10: 1239 (6 نسخه)]