یک کلمه

● یک کلمه / حقوق / فارسی yek kalame مستشار الدوله، یوسف بن کاظم، - 1313 قمری mostašār-od-dowle, yūsof ebn-e kāzem (- 1896) تاریخ تألیف: ذیقعده 1287ق؛ محل تألیف: پاریس در منافع قانون و نظم مملکت طبق قوانین اروپا و تطبیق آن با قانون اسلام؛ مؤلف در سال 1270ق از سوی ناصرالدین شاه به سفارت ایران در فرانسه اعزام گردید. او مشاهداتش را در طول سفر در اروپا، درباره نظم نوین اروپا و منافع قانون در کتاب حاضر تحریر نموده است. (صدرایی خوئی) آغاز: بسمله چنین گوید بنده ... که در اواخر سنه هزار و دویست و هشتاد و سه بموجب فرمان پادشاهی ... بشارژدافری پاریس رفته از راه اسلام بول و نمستان عازم مقصد گردیده وقتی که داخل شهر پاریس شدم اقسپوزیسیون بساط عمومی هزار و دویست و شصت و هفت مسحیه را مشاهده کردم که در مدت سه سال اوقات خود را در پاریس چهار دفعه بعزم سیاحت بلندن رفتم درین مدت میدیدم که فرانسه و انگلیس انتظام لشکر و آبادی کشور و ثروت اهالی و کثرت هنر و معارف و آسایش و آزادی عامه آنقدرست که در مملکت سابق الذکر دیده بودم ... اگرچه سبب این نظم و امن و این ترقیات و این آسایش و آبادی از عدل میدانستم ... لکن پیش خود خیال کرده و بخود میگفتم با اینکه بنیان دین اسلام بر عدل و انصاف است با اینکه در چندین جای قرآن مجید خدای تعالی عدل را ستوده و سلاطین و حکام اسلام نیز هیچوقت منکر عدل نبوده پس چرا اما چنین عقب مانده و چرا اینطور از عالم ترقی خود را دورتر دانسته ایم ... انجام: طرز این نسخه ایکه بجهة سرکار عالی فرستادم و در ذیل همین اوراق می‌نگارم چند نسخه برای وطن پرستان مرقوم فرموده ارسال دارید که در ایران بفرمایند که مردمان حکیم و دانا و عاقل و قانون دان نیست. چاپ: سه مرتبه در تهران چاپ شده است؛ تهران، سنگی، بدون کاتب، 1287، وزیری کوچک، 76ص [الذریعه 284/25؛ نسخه‌های منزوی 1717/2؛ فهرستواره منزوی 700/6]