یائیه ابن کمال پاشا

● یائیه ابن کمال پاشا = رساله یائیه / ادبیات / ترکی yā'īye ebn-e kamāl pāšā = r.-ye yā'īye ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری ebn-e kamāl pāšā, aḥmad ebn-e soleymān (- 1534) این رساله در اقسام یاء زائده‌ای است که در آخر کلمات فارسی یافت می‌شود. مؤلف در مقدمه نام خود را نبرده، در یکی از ضمائم کشف الظنون چاپ فلوگل این کتاب یا رساله به نام یائیه ضبط گردیده و به ابن کمال پاشا نسبت داده شده. در کشف الظنون نام آن یافت نشد. ضمیمه بودن با دقائق الحقائق این مؤلف و شباهت کامل انشاء این نسبت را تأیید می‌نماید.مؤلف درمقدمه می‌گوید: در محفلی حاضر بودم بحث از یاء زائده در آخر کلمات فارسی به میان آمد، یکی از حضار آن را منحصر در پنج قسم می‌دانست یکی از آن معانی را رد کرده و گفتم که انحصار در این اقسام که گفتی ندارد، در همان هنگام ده مورد از موارد اصلی یاء زائده را با شواهد از اشعار فصحا بیان نمودم، از من خواستار شدند که دراین موضوع نگارشی نمایم. به خواست آنها به تألیف این مختصر پرداخته و پس از تمهید مقدمه‌ای ادیبانه اقسام اصلی یاء زائده را با شعبات آن به بیست قسم رسانیده و یک به یک را بیان و به اشعار شعرای بزرگ فارسی زبان استشهاد کرده و در دیباچه تفاخر نموده و می‌گوید همان قسم که زمخشری فائق را در مکه معظمه بیرون آورد و خطاب به اعراب کرد و گفت بیایید و لغت خود را از مردی غیر عرب گیرید من نیز به فارسی‌زبانان می‌گویم که بیایید لغت و قواعد زبان خویش را از من یاد گیرید (از این عبارات معلوم می‌شود که طرف صحبت و بحث وی در آن محفل ایرانی بوده است). (ابن یوسف) آغاز: الحمدلله وحده. و الصلوة على من لانبی بعده اما بعد بوصحایف پر لطایفک تسویدنه باعث و مضمون مکنوننده مدمج و مدرج اولان عوارف معارفک تمهیدنه سبب حادث اول اولدیکه ارباب فضل و اصحاب معرفتدن بر جماعتله که میدان فرسک فارسلری ایدیلر لغت فارسیده آخر کلمیه لاحق اولان حرف یانک خصوصنده مناظره اولندی انجام: حرف زوایدندن در ضرورت شعر ایچون زیاده اولوپدر بورساله خیرله اختتام بولدی حرف آخر تمامی بیانیه اولدی (تم بعون الله)