نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

اعلام الأحباء فی حرمة الغناء فی القرآن و الدعاء

i‘lām-ul aḥibbā’ fī ḥurmat-il ġinā’ fī-l qur’ān wa-d du‘ā’
6 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/7131
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #7131
تاریخ و سده تألیف: 1087 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 4، ص 502 تا 503
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: فقه
اثر مرتبط / وابسته به: الغناء (رسالة فی تحریم ...)؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

به نظر می‌رسد که میرلوحی این رساله را در رد محقق سبزواری نوشته و انگیزه تألیف خود را چنین بیان کرده است: «در این اوقات از بعضی دوستان و پیروان ائمه معصومین صلوات الله علیهم چنین استماع افتاد که بعضی از افاضل تالیفی کرده و در آن بیان کرده که غنا کردن و خوانندگی نمودن در قرآن جایز بلکه سنت است و متمسک به حدیثی چند شده که با جواب مذکور شود». از عبارات محقق سبزواری در کفایة الاحکام درباره غنا در قرائت قرآن چنین برداشت می‌شود که او معتقد به جواز بلکه استحباب غنا در قرائت قرآن بوده و رساله‌ای در این باره نوشته است. هم‌عصر بودن میرلوحی و محقق سبزواری و مقایسه متن رساله میر لوحی و با ادله‌ای که محقق سبزواری در «کفایة الاحکام» آورده، این نظر را تقویت می‌کند که «اعلام الاحباء» رد رساله محقق سبزواری است. از خاتمه برخی از نسخه‌های این رساله برداشت می‌شود که این رساله در 1087 تالیف شده است. آقا محمد علی کرمانشاهی در کتاب «خیراتیه» خود، فصلی در مذمت درویشان و صوفیان در غنا کردن و خوانندگی نمودن، اختصاص داده و بیشتر مطالب این فصل آن از «اعلام الاحباء» است بدون این که از مأخذ آن نامی ببرد. این کتاب دارای یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه» است: مقدمه در کلمه ای چند ضروری؛ فصل 1. نقل اقوال علمای لغت و فقها؛ 2. تحریر محل نزاع؛ 3. نقل بعضی از آیات دال بر حرمت؛ 4. بعضی از احادیث دال بر حرمت؛ 5. حرمت غنا مطلق؛ خاتمه در احادیث اباحه و پاسخ از آنها. وی با استناد به آیات و روایات و اقوال فقها غنا را مطلقا حرام دانسته و گفته است: غنا هر چند در تلاوت قرآن یا دعا و یا رثای امامان معصوم باشد باز هم ممنوع است.
آغاز اثر
« حمد بیحد عزیزی را سزاست که گوشه گیران بینوا را در حصار عبادت با وجود طاعت از خطاب عدالت او خوف و خشیت عادت وخوست و ثنای بی عد رحیمی را در خور کبریاست که کوچک دلان مجلس ساز و بزرگ منشان ... اما بعد چنیم گوید ... که در این اوقات از بعضی دوستان و پیروان ائمه معصومین »
انجام اثر
« حضرت حق تعالی همه را از شر شیطان محافظت نماید خصوصا ناظر و مؤلف و کاتب و قاری این رساله را و هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه الرسالة. »
سوابق و چاپ‌های اثر
با تصحیح محسن صادقی، در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد اول، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش؛ نیز به تصحیح منصوره اعتمادی در الرسائل الفقهية فی الغناء (تهران، دانشگاه تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1388)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
میراث فقهی (موسیقی و غنا) 2059/3 دنا 46/2 ( 7 نسخه) فهرستواره 680/7

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● اعلام الأحباء فی حرمة الغناء فی القرآن و الدعاء / فقه / فارسی i‘lām-ul aḥibbā’ fī ḥurmat-il ġinā’ fī-l qur’ān wa-d du‘ā’ میرلوحی سبزواری، محمد هادی بن محمد، -1113 قمری mīrlowhī sabzevārī, mohammad hādī ebn-e mohammad (-1702) وابسته به: الغناء (رسالة فی تحریم ...)؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090) تاریخ تألیف: 1087ق یا ذیقعده 1105ق به نظر می‌رسد که میرلوحی این رساله را در رد محقق سبزواری نوشته و انگیزه تألیف خود را چنین بیان کرده است: «در این اوقات از بعضی دوستان و پیروان ائمه معصومین صلوات الله علیهم چنین استماع افتاد که بعضی از افاضل تالیفی کرده و در آن بیان کرده که غنا کردن و خوانندگی نمودن در قرآن جایز بلکه سنت است و متمسک به حدیثی چند شده که با جواب مذکور شود». از عبارات محقق سبزواری در کفایة الاحکام درباره غنا در قرائت قرآن چنین برداشت می‌شود که او معتقد به جواز بلکه استحباب غنا در قرائت قرآن بوده و رساله‌ای در این باره نوشته است. هم‌عصر بودن میرلوحی و محقق سبزواری و مقایسه متن رساله میر لوحی و با ادله‌ای که محقق سبزواری در «کفایة الاحکام» آورده، این نظر را تقویت می‌کند که «اعلام الاحباء» رد رساله محقق سبزواری است. از خاتمه برخی از نسخه‌های این رساله برداشت می‌شود که این رساله در 1087 تالیف شده است. آقا محمد علی کرمانشاهی در کتاب «خیراتیه» خود، فصلی در مذمت درویشان و صوفیان در غنا کردن و خوانندگی نمودن، اختصاص داده و بیشتر مطالب این فصل آن از «اعلام الاحباء» است بدون این که از مأخذ آن نامی ببرد. این کتاب دارای یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه» است: مقدمه در کلمه ای چند ضروری؛ فصل 1. نقل اقوال علمای لغت و فقها؛ 2. تحریر محل نزاع؛ 3. نقل بعضی از آیات دال بر حرمت؛ 4. بعضی از احادیث دال بر حرمت؛ 5. حرمت غنا مطلق؛ خاتمه در احادیث اباحه و پاسخ از آنها. وی با استناد به آیات و روایات و اقوال فقها غنا را مطلقا حرام دانسته و گفته است: غنا هر چند در تلاوت قرآن یا دعا و یا رثای امامان معصوم باشد باز هم ممنوع است. آغاز: حمد بیحد عزیزی را سزاست که گوشه گیران بینوا را در حصار عبادت با وجود طاعت از خطاب عدالت او خوف و خشیت عادت وخوست و ثنای بی عد رحیمی را در خور کبریاست که کوچک دلان مجلس ساز و بزرگ منشان ... اما بعد چنیم گوید ... که در این اوقات از بعضی دوستان و پیروان ائمه معصومین انجام: حضرت حق تعالی همه را از شر شیطان محافظت نماید خصوصا ناظر و مؤلف و کاتب و قاری این رساله را و هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه الرسالة. چاپ: با تصحیح محسن صادقی، در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد اول، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش؛ نیز به تصحیح منصوره اعتمادی در الرسائل الفقهية فی الغناء (تهران، دانشگاه تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1388) [میراث فقهی (موسیقی و غنا) 2059/3؛ دنا 46/2 ( 7 نسخه)؛ فهرستواره 680/7]

نسخه‌های خطی این اثر

6 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
5511 اسمعیل بن پرویز گرجی (شاگرد مؤلف) جمعه دهه 2 جمادی الثانی 1098ق نستعلیق 66 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
8839/22 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 18 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
1186/43 نامشخص - - - شناسنامه ←
4
ملک
تهران
591/2 میرزا بیک بن محمد تقی کرمانی رجب 1114ق شکسته نستعلیق 60 شناسنامه ←
5
مجلس
تهران
5672/1 بی‌کاتب قرن 13 - 30 شناسنامه ←
6
رضوی
مشهد
19934 سید مصطفی حسینی دهه سوم شعبان 1341ق نسخ 29 شناسنامه ←