شناسنامه کتابشناختی اثر
الهندباء
al-hindibā’
42
نسخه ثبتشده
از قرن 6 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/71106
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #71106
پدیدآور / مؤلف:
ابن سینا، حسین بن عبدالله
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 34، ص 813
تا 815
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
طب
عناوین دیگر و همتراز:
رسالة فی الهندباء
(r.-un fī-l hindbā’)
هندباء غیر مغسولة
(hindbā’ ġayr-i maġsūla)
کاسنی
(kāsnī)
خواص کاسنی
(xavass-e kāsnī)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
از شیخ رئیس پرسیدند که چرا پیامبر دستور داده که کاسنی را نشسته به کار برند و دانشمندان هم چنین گفتهاند؟ او کاغذ برداشت و بیدرنگ این نامه را نوشت و در آغاز آن گفت که پیامبر فرمود کاسنی را نشسته به کار برید که باران بهشت بر آن باریده است. سپس این گفته را روشن ساخت و در پایان نوشت که با این سخنانم درستی گفتههای پزشکان و گفتار پیامبر که بیشتر آن مثل و رمز است آشکار گردید. شیخ در اینجا هم آنچنانکه در اثبات النبوه و معراجنامه درباره سخنان پیامبر گفته است درباره این خبر نبوی اندیشید و پیداست که او روش تأویل باطنی گرفته است. شیخ میگوید گروهی از دانشمندان میگویند که شیره کاسنی نشسته و نپخته را باید به کار برد و دستهای میگویند که باید آنرا شست و پخت و شیره آنرا پاکیزه ساخت و خورد. او با آوردن اصلی از علم طبیعی سخن خود را استوار میدارد و گفتار پیامبر را درست نشان میدهد و از دیسقویدوس یاد میکند. (دانشپژوه)
آغاز اثر
« بسمله هذه رسالة الهند باللشیخ الرئیس ابی علی الحسین بن عبدالله بن سینا رحمه الله سئل عنه ان یملی کلا ما فی علة امر النبی علیه السلام الصلوة و باستعمال الهندبا غیر مغسول فاخذ الدرج و کتب ارتجالا روی عن رسول الله صلی الله علیه و سلم انه امر بتناول الهند با غیر مغسول »
انجام اثر
« صواب ما قاله المهرة من الاطباء المذکورین و بان معنی الکلام النبوی الخارج کثیر منه مخرج الامثال المضروبه و به و الرموز الواقعه و بالله التوفیق تمت الرساله »
سوابق و چاپهای اثر
در قسطنطنیه توسط سهیل انور به چاپ رسیده است.
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 150/8
فهرست نسخههای مصنفات ابن سینا ص 254
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الهندباء = رسالة فی الهندباء = هندباء غیر مغسولة = کاسنی = خواص کاسنی / طب / عربی
al-hindibā’ = r.-un fī-l hindbā’ = hindbā’ ġayr-i maġsūla = kāsnī = xavass-e kāsnī
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
از شیخ رئیس پرسیدند که چرا پیامبر دستور داده که کاسنی را نشسته به کار برند و دانشمندان هم چنین گفتهاند؟ او کاغذ برداشت و بیدرنگ این نامه را نوشت و در آغاز آن گفت که پیامبر فرمود کاسنی را نشسته به کار برید که باران بهشت بر آن باریده است. سپس این گفته را روشن ساخت و در پایان نوشت که با این سخنانم درستی گفتههای پزشکان و گفتار پیامبر که بیشتر آن مثل و رمز است آشکار گردید. شیخ در اینجا هم آنچنانکه در اثبات النبوه و معراجنامه درباره سخنان پیامبر گفته است درباره این خبر نبوی اندیشید و پیداست که او روش تأویل باطنی گرفته است. شیخ میگوید گروهی از دانشمندان میگویند که شیره کاسنی نشسته و نپخته را باید به کار برد و دستهای میگویند که باید آنرا شست و پخت و شیره آنرا پاکیزه ساخت و خورد. او با آوردن اصلی از علم طبیعی سخن خود را استوار میدارد و گفتار پیامبر را درست نشان میدهد و از دیسقویدوس یاد میکند. (دانشپژوه)
آغاز: بسمله هذه رسالة الهند باللشیخ الرئیس ابی علی الحسین بن عبدالله بن سینا رحمه الله سئل عنه ان یملی کلا ما فی علة امر النبی علیه السلام الصلوة و باستعمال الهندبا غیر مغسول فاخذ الدرج و کتب ارتجالا روی عن رسول الله صلی الله علیه و سلم انه امر بتناول الهند با غیر مغسول
انجام: صواب ما قاله المهرة من الاطباء المذکورین و بان معنی الکلام النبوی الخارج کثیر منه مخرج الامثال المضروبه و به و الرموز الواقعه و بالله التوفیق تمت الرساله
چاپ: در قسطنطنیه توسط سهیل انور به چاپ رسیده است.
[الذریعة 150/8؛ فهرست نسخههای مصنفات ابن سینا ص 254]
نسخههای خطی این اثر
42 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
دانشگاه
تهران
|
1079/27 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 6 | شناسنامه ← |
| 32 |
مجلس
تهران
|
38/12 | بیکاتب | قرن 10و 11 | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 33 |
مجلس
تهران
|
3860/4 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 34 |
مجلس
تهران
|
352/7-طباطبائی | حموی، سالک الدین | 999ق | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 35 |
دانشگاه
تهران
|
1149/31 | بیکاتب | با تاریخ 962ق | تعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 36 |
رضوی
مشهد
|
16766/13 | محمد بن کمال الدین حسین | یکشنبه 21 صفر 944ق | نستعلیق | 7 | شناسنامه ← |
| 37 |
مجلس
تهران
|
3456/2 | بیکاتب | قرن 10 | - | 8 | شناسنامه ← |
| 38 |
دانشگاه
تهران
|
227/14-ف | عبدالرحمن بن علی بن موید | ربیع الاول و الثانی 888ق | - | - | شناسنامه ← |
| 39 |
ملک
تهران
|
4218/8 | بیکاتب | 846ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 40 |
مجلس
تهران
|
6885/2 | قطروی، ابوالفضل بن ابی العلاء | 5 رمضان 692ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 41 |
رضوی
مشهد
|
50900 | بیکاتب | قرن 7 | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 42 |
دانشگاه
تهران
|
230/6ـ ف | بیکاتب | با تاریخ 506ق | نسخ | 4 | شناسنامه ← |