همیان

● همیان / گوناگون - فارسی hamyān حسینی علوی، علی بن محمد علی، ق14 قمری hoseynī a‘lavī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī(- 20c) تاریخ تألیف: 1369-1371ق کشکولی است مشتمل بر نوادر و متفرقات منظومه و منثوره در عناوین مختلفه و موضوعات متفرقه که مؤلف آن را به طریقه کشکول شیخ بهایی تنظیم نموده است. وی پس از فراغ از تألیف کتاب انبان که به روش «المخلاة» شیخ بهایی تنظیم کرده بود، همیان را در دو جلد سامان داد و جلد اول آن را در 1369ق و جلد دوم را در 1371ق به انجام رساند. مؤلف ذوق شعری داشته و از سروده‌های خود در این کتاب آورده است، از جمله چند ماده تاریخ که به مناسب تولد یا درگذشت نزدیکان سروده و همچنین تاریخ اتمام کتاب حاضر را به شعر کشیده است. مؤلف در این کتاب تفسیر برخی از آیات قرآنی و نیز شرح تعدادی از احادیث نبوی و کلمات قصار علوی را درج نموده و وجه جمع و تأویل برخی از آیات و روایات را در موارد تعارض بیان کرده است، همچنین احادیثی از ائمه اطهار (ع) و کلمات انبیای سلف و کلماتی از عرفا و حکما و سخنان سلاطین و بزرگان آورده و نیز حکایات و اشعار بسیاری به مناسبت هر مقام درج نموده و الغاز و معميات و معانی کلمات و فروق لغات را مد نظر داشته و به مناسبت از آنها نیز استفاده کرده است. [الذریعه: 244/25؛ نسخه‌های منزوی 694/1]