الهلالیة

● الهلالیة / فقه / عربی al-hilālīya شهدادی، محمد بن ابی الحسن، - 1278 قمری šahdādī, mohammad ebn-e ab-el-hasan(- 1862) تاریخ تألیف: 27 رجب 1266ق در این رساله کوتاه فقط به مباحث نجومی پرداخته و از آنجا که تفاوت طول و عرض جغرافیایی شهرها سبب تفاوت در زمان رؤیت می‌شود، مؤلف می‌کوشد تا روشن کند که چه مقدار اختلاف، سبب اختلاف در رؤیت هلال می‌شود. وی درباره ثبوت اول ماه چنین می‌نویسد: «و لدخوله علامات ... منها رؤيةالهلال وهى مختلفة بحسب اختلاف البلدان طولاً وعرضاً و هذا فى الجملة مما لاینبغى ان یرتاب فیه لكونه محسوسا بالعیان فان مشارقها المواضع المتباعدة كالشام والعراق والخراسان مثلاً و مغاربها متفاوتة جداً بحيث يرى الهلال فى بعض منها فى ليلة و لایرى فى بعض آخر فى تلك الليلة و يتعلق بكل منها حكمه واما مواضع المتقاربة كاصبهان و نواحیها مثلا فهى متحدة الحكم و ثبوت الرؤية فی بعضها كاف للحكم بها فى بعض آخر وان تفاوتت آفاقها فى الواقع و نفس الأمر». آغاز: بسمله، الحمدلله الذى جعل الأهلة مواقيت للناس و صیر الشمس و القمر نوراً ... اما بعد فیقول ... محمد بن ابی الحسن الشهدادی المصاحبی المحمدية النائینی هذا الیقاظ فیبیان اختلاف رؤية الاهلة بحس اختلاف البقاع طولا و عرضا و مقدار ما تختلف به الرؤية من تفاوتها من تلك الجهة ... انجام: فتأمل لئلا يلتبس عليك الأمر. چاپ: ضمن مجموعه رؤیت هلال، جلد اول، به کوشش رضا مختاری و محسن صادقی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ سوم، 1388ش، ص 615-618