هفت اورنگ

● هفت اورنگ = سبعه جامی / شعر / فارسی haft owrang = sab‘a-ye jāmī جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493) تاریخ تألیف: 879ق شامل هفت مثنوی اوست به نام‌های: 1. سلسله الذهب، 2. سلامان وابسال، 3. تحفة الاحرار، 4. سبحة الابرار، 5. یوسف وزلیخا، 6. لیلی ومجنون، 7. خردنامه اسکندری. این مجموعه رایکجا گردآورده وآن را «هفت اورنگ» نام نهاده است. مثنوی‌ها جدا جدا ویکجا به چاپ رسیده برخی پنج مثنوی او را جدا نوشته‌اند وبه «پنج گنج» خوانده‌اند. 1. سلسلة الذهب، که دارای سه دفتر است: کتاب 1) در اصول عقاید اسلامی آغاز: «بسمله، حمد الرب جلیل من عبد ذلیل و سلام من محب صادق ... این هفت مثنویست که چون هفت آسمان×× شد در زمین بلند از آن پایه سخن» انجام: «ور بماند جواد عمر از سیر ×× ختم الله لى بما هو خير». کتاب 2) در معارف و اسرار عشق معنوی آغاز: «بشنو ای گوش پرفسانه عشق×× از صریر قلم ترانه عشق» انجام: «هم برین حرف این خجسته کلام×× ختم شد والسلم و الاکرام». کتاب 3) در روش کشورداری آغاز: «حمد ایزد نه کار تست ایدل×× هر چه کار تو بار تست ایدل» انجام: «همه مقبول و مستجاب شده×× همه مقرون بفتح باب شده. بر همین نکته ختم شد مقصود×× لله الحمد و العلى و الجود». 2. سلامان و ابسال آغاز: «ای بیادت تازه جان عاشقان×× ز آب لطفت تر زبان عاشقان» انجام: «هر دمش جاه و جمالی تازه باد×× مدت ملکش برون ز اندازه باد». 3. تحفة الاحرار آغاز دیباچه: «بسمله، حامداً لمن جعل جنان كل عارف» آغاز مثنوی: «بسم الله الرحمن الرحیم×× هست صلای سر خوان کریم» انجام: «مهر نه خاتمه این خطاب×× شد رقم خاتم تم الکتاب». 4. سبحة الابرار آغاز: «المنة لله که بخون گر خفتم×× یک چند چو غنچه عاقبت بشکفتم» انجام: «ختم الله لنا بالحسنی×× هو مولانا و نعم المولى». 5. یوسف و زلیخا آغاز: «الهی غنچه امید بگشای×× گلی از روضه جاوید بنمای» انجام: «زبانرا گوشمال خامشی ده×× که هست از هر چه گویی خامشی به». 6. لیلی و مجنون آغاز: «ای خاک تو تاج سربلندان×× مجنون تو عقل هوشمندان» انجام: «پاکان به نیاز صبح گاهان×× آمرزشی از خدای خواهان» 7. خردنامه اسکندری آغاز: «الهی کمال الهی تراست ×× جمال جهان پادشاهی تراست» انجام: «که تا پنبه از گوش دل برکشیم×× همه گوش گردیم و دم درکشیم». چاپ: مکرر چاپ شده؛ از جمله تهران: 1337 [نسخه‌های منزوی 3312/4؛ الذریعة 230/25 و 339/19 و 188/9؛ فهرستواره منزوی 956/2؛ ریحانة الأدب 388/1؛ کشف الظنون 2044/2؛ هدية العارفين 534/1؛ دنا 10: 1189-1192 (74 نسخه)]