شناسنامه کتابشناختی اثر
الاعراب فی قواعد الاعراب
al-i'rāb fī qawā'id-il i'rāb
51
نسخه ثبتشده
از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/7101
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #7101
پدیدآور / مؤلف:
ابن هشام، عبدالله بن یوسف
تاریخ و سده تألیف:
قرن 8
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 4، ص 489
تا 492
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
نحو
عناوین دیگر و همتراز:
قواعد الاعراب
(qawā'id-ul i'rāb)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
گفتاری است مشهور در قواعد و اصول علم عربیت شامل چهار «باب»: 1. الجمل و احکامها، در چهار «مساله»؛ 2. الجار و المجرور، در چهار «مساله»؛ 3. عشرین کلمه، در بیست «کلمه»؛ 4. الاشارة الى عبارات محررة. بر این کتاب شروح و حواشی بسیاری نگاشته شده است.
آغاز اثر
« بسمله. قال الشيخ الامام ... عبدالله بن هشام الانصاری ... هذه فوايد جميلة في قواعد الاعراب يقتفى بتأملها جادة الصواب ... و سميتها بالاعراب عن قواعد الاعراب ... و ينحصر في أربعة أبواب، الباب الأول في الجمل و أحكامها و فيه أربع مسائل. »
انجام اثر
« و فی هذا المقدار كفاية لمن تأمله و الله تعالى أعلم بالصواب. »
سوابق و چاپهای اثر
تحقیق رشید عبدالرحمن العبيدى، بيروت، دارالفکر، الطبعة الاولى، 1970م، 166ص؛ تهران، سنگی، 1271ق، وزیری [کشف الظنون 124/1 و 125؛ دنا 41/2 (47 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753)
شرح تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب (صغیر)؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753)
شرح الاعراب عن قواعد الاعراب؛ کافیجی، محمد بن سلیمان (879-788)
موصل الطلاب الى قواعد الاعراب؛ ازهری، خالد بن عبدالله (838-905)
توضیح الاعراب فی شرح قواعد الاعراب؛ خرتبرتی، محمود بن اسماعیل (-915)
حل معاقد القواعد = حل المعاقد فی القواعد اللالئ؛ ابوالثناء، احمد بن محمد (-976)
شرح قواعد الاعراب = حل معاقد القواعد؛ سیواسی زیلی، احمد بن محمد (-1009)
شرح الاعراب عن قواعد الاعراب = كاشف القناع؛ محمد بن عبدالکریم
حاشية شرح القواعد؛ عاملی حریری
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
کشف الظنون 124/1 و 125
دنا 41/2 (47 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الاعراب فی قواعد الاعراب = قواعد الاعراب / نحو / عربی
al-i'rāb fī qawā'id-il i'rāb = qawā'id-ul i'rāb
ابن هشام، عبدالله بن یوسف، 708-761 قمری
ebn-e hešām, 'abd-ol-lāh ebn-e yūsof (1309-1360)
تاریخ تألیف: قرن 8
گفتاری است مشهور در قواعد و اصول علم عربیت شامل چهار «باب»: 1. الجمل و احکامها، در چهار «مساله»؛ 2. الجار و المجرور، در چهار «مساله»؛ 3. عشرین کلمه، در بیست «کلمه»؛ 4. الاشارة الى عبارات محررة. بر این کتاب شروح و حواشی بسیاری نگاشته شده است.
آغاز: بسمله. قال الشيخ الامام ... عبدالله بن هشام الانصاری ... هذه فوايد جميلة في قواعد الاعراب يقتفى بتأملها جادة الصواب ... و سميتها بالاعراب عن قواعد الاعراب ... و ينحصر في أربعة أبواب، الباب الأول في الجمل و أحكامها و فيه أربع مسائل.
انجام: و فی هذا المقدار كفاية لمن تأمله و الله تعالى أعلم بالصواب.
چاپ: تحقیق رشید عبدالرحمن العبيدى، بيروت، دارالفکر، الطبعة الاولى، 1970م، 166ص؛ تهران، سنگی، 1271ق، وزیری [کشف الظنون 124/1 و 125؛ دنا 41/2 (47 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753)
2- شرح تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب (صغیر)؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753)
3- شرح الاعراب عن قواعد الاعراب؛ کافیجی، محمد بن سلیمان (879-788)
4- موصل الطلاب الى قواعد الاعراب؛ ازهری، خالد بن عبدالله (838-905)
5- توضیح الاعراب فی شرح قواعد الاعراب؛ خرتبرتی، محمود بن اسماعیل (-915)
6- حل معاقد القواعد = حل المعاقد فی القواعد اللالئ؛ ابوالثناء، احمد بن محمد (-976)
7- شرح قواعد الاعراب = حل معاقد القواعد؛ سیواسی زیلی، احمد بن محمد (-1009)
8- شرح الاعراب عن قواعد الاعراب = كاشف القناع؛ محمد بن عبدالکریم
9- حاشية شرح القواعد؛ عاملی حریری
نسخههای خطی این اثر
51 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرکز احیاء
قم
|
1582/11 | ابراهیم بن علی بن یحیی بن محمد بن عیسی بن اسعد سعدی مالکی مرادی مذحجی | 861-862ق | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 2 |
مرعشی
قم
|
1169/2 | محمد بن شیخ علی بن عبدالرحمن حصنی حنفی مقادیری قرشی عباسی | دوشنبه 24 محرم 971ق | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 3 |
مسجد اعظم
قم
|
2865/3 | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | 18 | شناسنامه ← |
| 4 |
مدرسه علوی
خوانسار
|
ض24 | محمد بن ابراهیم بن عیسی اوالی | قرن 10 | نستعلیق، نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 5 |
دانشگاه
اصفهان
|
247/1 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 6 |
مجلس
تهران
|
1805/78 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرکز احیاء
قم
|
2337/66 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 8 |
رضوی
مشهد
|
7174 | بیکاتب | قرن 10 و اوایل قرن 11 | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 9 |
رضوی
مشهد
|
23433 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق، شکسته | - | شناسنامه ← |
| 10 |
نمازی
خوی
|
579/2 | عین الدین بن مصلح الدین خلیفه | اوایل ذیقعده 1001ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 11 |
مفتی الشیعه
قم
|
64/4 | شاهمیر بن زین العابدین حسنی | 15 رجب 1009ق | - | 20 | شناسنامه ← |
| 12 |
مسجد اعظم
قم
|
2903/1 | سلمان بن حسن جزایری | 15 صفر 1033ق | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 13 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
1693/2 | محمد نصیر گیلانی | 1057ق | نستعلیق | 18 | شناسنامه ← |
| 14 |
فیضیه
قم
|
1193/2 | بیکاتب | 1064ق | نسخ | 16 | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
4484/1 | بیکاتب | 11 رجب 1080ق | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
18596 | بیکاتب | 1080ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
4900/101 | بیکاتب | 11 رجب 1080ق | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 18 |
رضوی
مشهد
|
4947/3 | بیکاتب | 1081ق | شکسته نستعلیق، نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 19 |
مجلس
تهران
|
870/1-طباطبائی | بیکاتب | 1091ق | نستعلیق | 6 | شناسنامه ← |
| 20 |
فیضیه
قم
|
918/1 | بیکاتب | 1094ق | نستعلیق | 17 | شناسنامه ← |
| 21 |
شاهچراغ
شیراز
|
2463/3 | بیکاتب | 1094ق | نسخ | 19 | شناسنامه ← |
| 22 |
مجلس
تهران
|
310 | بیکاتب | 1095ق | نسخ | 203 | شناسنامه ← |
| 23 |
رضوی
مشهد
|
12954/2 | حسن بن طاهر علوی سبزواری | 1098ق | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 24 |
رضوی
مشهد
|
15488 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 25 |
فاضل
خوانسار
|
464/1 | اسحاق شاگرد حاج حسین حبلی | قرن 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 26 |
ملک
تهران
|
5745/4 | بیکاتب | قرن 12 | - | 4 | شناسنامه ← |
| 27 |
دانشگاه
تهران
|
7387/4 | بیکاتب | قرن 12 | - | 1 | شناسنامه ← |
| 28 |
رضوی
مشهد
|
25064 | بیکاتب | 1104ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 29 |
دانشگاه
تهران
|
5236/1 | محمد مقیم | محرم 1108ق | نسخ | 12 | شناسنامه ← |
| 30 |
حوزه آستان حضرت عبدالعظیم
تهران
|
22/1 | بیکاتب | 1112ق | نسخ | 9 | شناسنامه ← |