نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الاعراب فی قواعد الاعراب

al-i'rāb fī qawā'id-il i'rāb
51 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/7101
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #7101
تاریخ و سده تألیف: قرن 8
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 4، ص 489 تا 492
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو
عناوین دیگر و هم‌تراز:
قواعد الاعراب (qawā'id-ul i'rāb)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

گفتاری است مشهور در قواعد و اصول علم عربیت شامل چهار «باب»: 1. الجمل و احکامها، در چهار «مساله»؛ 2. الجار و المجرور، در چهار «مساله»؛ 3. عشرین کلمه، در بیست «کلمه»؛ 4. الاشارة الى عبارات محررة. بر این کتاب شروح و حواشی بسیاری نگاشته شده است.
آغاز اثر
« بسمله. قال الشيخ الامام ... عبدالله بن هشام الانصاری ... هذه فوايد جميلة في قواعد الاعراب يقتفى بتأملها جادة الصواب ... و سميتها بالاعراب عن قواعد الاعراب ... و ينحصر في أربعة أبواب، الباب الأول في الجمل و أحكامها و فيه أربع مسائل. »
انجام اثر
« و فی هذا المقدار كفاية لمن تأمله و الله تعالى أعلم بالصواب. »
سوابق و چاپ‌های اثر
تحقیق رشید عبدالرحمن العبيدى، بيروت، دارالفکر، الطبعة الاولى، 1970م، 166ص؛ تهران، سنگی، 1271ق، وزیری [کشف الظنون 124/1 و 125؛ دنا 41/2 (47 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753) شرح تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب (صغیر)؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753) شرح الاعراب عن قواعد الاعراب؛ کافیجی، محمد بن سلیمان (879-788) موصل الطلاب الى قواعد الاعراب؛ ازهری، خالد بن عبدالله (838-905) توضیح الاعراب فی شرح قواعد الاعراب؛ خرتبرتی، محمود بن اسماعیل (-915) حل معاقد القواعد = حل المعاقد فی القواعد اللالئ؛ ابوالثناء، احمد بن محمد (-976) شرح قواعد الاعراب = حل معاقد القواعد؛ سیواسی زیلی، احمد بن محمد (-1009) شرح الاعراب عن قواعد الاعراب = كاشف القناع؛ محمد بن عبدالکریم حاشية شرح القواعد؛ عاملی حریری
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کشف الظنون 124/1 و 125 دنا 41/2 (47 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● الاعراب فی قواعد الاعراب = قواعد الاعراب / نحو / عربی al-i'rāb fī qawā'id-il i'rāb = qawā'id-ul i'rāb ابن هشام، عبدالله بن یوسف، 708-761 قمری ebn-e hešām, 'abd-ol-lāh ebn-e yūsof (1309-1360) تاریخ تألیف: قرن 8 گفتاری است مشهور در قواعد و اصول علم عربیت شامل چهار «باب»: 1. الجمل و احکامها، در چهار «مساله»؛ 2. الجار و المجرور، در چهار «مساله»؛ 3. عشرین کلمه، در بیست «کلمه»؛ 4. الاشارة الى عبارات محررة. بر این کتاب شروح و حواشی بسیاری نگاشته شده است. آغاز: بسمله. قال الشيخ الامام ... عبدالله بن هشام الانصاری ... هذه فوايد جميلة في قواعد الاعراب يقتفى بتأملها جادة الصواب ... و سميتها بالاعراب عن قواعد الاعراب ... و ينحصر في أربعة أبواب، الباب الأول في الجمل و أحكامها و فيه أربع مسائل. انجام: و فی هذا المقدار كفاية لمن تأمله و الله تعالى أعلم بالصواب. چاپ: تحقیق رشید عبدالرحمن العبيدى، بيروت، دارالفکر، الطبعة الاولى، 1970م، 166ص؛ تهران، سنگی، 1271ق، وزیری [کشف الظنون 124/1 و 125؛ دنا 41/2 (47 نسخه)] شرح و حواشی: 1- تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753) 2- شرح تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب (صغیر)؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753) 3- شرح الاعراب عن قواعد الاعراب؛ کافیجی، محمد بن سلیمان (879-788) 4- موصل الطلاب الى قواعد الاعراب؛ ازهری، خالد بن عبدالله (838-905) 5- توضیح الاعراب فی شرح قواعد الاعراب؛ خرتبرتی، محمود بن اسماعیل (-915) 6- حل معاقد القواعد = حل المعاقد فی القواعد اللالئ؛ ابوالثناء، احمد بن محمد (-976) 7- شرح قواعد الاعراب = حل معاقد القواعد؛ سیواسی زیلی، احمد بن محمد (-1009) 8- شرح الاعراب عن قواعد الاعراب = كاشف القناع؛ محمد بن عبدالکریم 9- حاشية شرح القواعد؛ عاملی حریری

نسخه‌های خطی این اثر

51 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرکز احیاء
قم
1582/11 ابراهیم بن علی بن یحیی بن محمد بن عیسی بن اسعد سعدی مالکی مرادی مذحجی 861-862ق نسخ 25 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
1169/2 محمد بن شیخ علی بن عبدالرحمن حصنی حنفی مقادیری قرشی عباسی دوشنبه 24 محرم 971ق نسخ 6 شناسنامه ←
3
مسجد اعظم
قم
2865/3 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 18 شناسنامه ←
4
مدرسه علوی
خوانسار
ض24 محمد بن ابراهیم بن عیسی اوالی قرن 10 نستعلیق، نسخ 6 شناسنامه ←
5
دانشگاه
اصفهان
247/1 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
6
مجلس
تهران
1805/78 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 6 شناسنامه ←
7
مرکز احیاء
قم
2337/66 نامشخص - - - شناسنامه ←
8
رضوی
مشهد
7174 بی‌کاتب قرن 10 و اوایل قرن 11 نسخ 11 شناسنامه ←
9
رضوی
مشهد
23433 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق، شکسته - شناسنامه ←
10
نمازی
خوی
579/2 عین الدین بن مصلح الدین خلیفه اوایل ذیقعده 1001ق نسخ - شناسنامه ←
11
مفتی الشیعه
قم
64/4 شاهمیر بن زین العابدین حسنی 15 رجب 1009ق - 20 شناسنامه ←
12
مسجد اعظم
قم
2903/1 سلمان بن حسن جزایری 15 صفر 1033ق نسخ 11 شناسنامه ←
13
علامه طباطبائی
شیراز
1693/2 محمد نصیر گیلانی 1057ق نستعلیق 18 شناسنامه ←
14
فیضیه
قم
1193/2 بی‌کاتب 1064ق نسخ 16 شناسنامه ←
15
رضوی
مشهد
4484/1 بی‌کاتب 11 رجب 1080ق نسخ 11 شناسنامه ←
16
رضوی
مشهد
18596 بی‌کاتب 1080ق نسخ - شناسنامه ←
17
مجلس
تهران
4900/101 بی‌کاتب 11 رجب 1080ق نسخ 6 شناسنامه ←
18
رضوی
مشهد
4947/3 بی‌کاتب 1081ق شکسته نستعلیق، نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
19
مجلس
تهران
870/1-طباطبائی بی‌کاتب 1091ق نستعلیق 6 شناسنامه ←
20
فیضیه
قم
918/1 بی‌کاتب 1094ق نستعلیق 17 شناسنامه ←
21
شاهچراغ
شیراز
2463/3 بی‌کاتب 1094ق نسخ 19 شناسنامه ←
22
مجلس
تهران
310 بی‌کاتب 1095ق نسخ 203 شناسنامه ←
23
رضوی
مشهد
12954/2 حسن بن طاهر علوی سبزواری 1098ق نسخ 4 شناسنامه ←
24
رضوی
مشهد
15488 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 25 شناسنامه ←
25
فاضل
خوانسار
464/1 اسحاق شاگرد حاج حسین حبلی قرن 12 نسخ - شناسنامه ←
26
ملک
تهران
5745/4 بی‌کاتب قرن 12 - 4 شناسنامه ←
27
دانشگاه
تهران
7387/4 بی‌کاتب قرن 12 - 1 شناسنامه ←
28
رضوی
مشهد
25064 بی‌کاتب 1104ق نسخ - شناسنامه ←
29
دانشگاه
تهران
5236/1 محمد مقیم محرم 1108ق نسخ 12 شناسنامه ←
30
حوزه آستان حضرت عبدالعظیم
تهران
22/1 بی‌کاتب 1112ق نسخ 9 شناسنامه ←