شناسنامه کتابشناختی اثر
الاعراب فی قواعد الاعراب
al-i'rāb fī qawā'id-il i'rāb
51
نسخه ثبتشده
از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/7101
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #7101
پدیدآور / مؤلف:
ابن هشام، عبدالله بن یوسف
تاریخ و سده تألیف:
قرن 8
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 4، ص 489
تا 492
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
نحو
عناوین دیگر و همتراز:
قواعد الاعراب
(qawā'id-ul i'rāb)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
گفتاری است مشهور در قواعد و اصول علم عربیت شامل چهار «باب»: 1. الجمل و احکامها، در چهار «مساله»؛ 2. الجار و المجرور، در چهار «مساله»؛ 3. عشرین کلمه، در بیست «کلمه»؛ 4. الاشارة الى عبارات محررة. بر این کتاب شروح و حواشی بسیاری نگاشته شده است.
آغاز اثر
« بسمله. قال الشيخ الامام ... عبدالله بن هشام الانصاری ... هذه فوايد جميلة في قواعد الاعراب يقتفى بتأملها جادة الصواب ... و سميتها بالاعراب عن قواعد الاعراب ... و ينحصر في أربعة أبواب، الباب الأول في الجمل و أحكامها و فيه أربع مسائل. »
انجام اثر
« و فی هذا المقدار كفاية لمن تأمله و الله تعالى أعلم بالصواب. »
سوابق و چاپهای اثر
تحقیق رشید عبدالرحمن العبيدى، بيروت، دارالفکر، الطبعة الاولى، 1970م، 166ص؛ تهران، سنگی، 1271ق، وزیری [کشف الظنون 124/1 و 125؛ دنا 41/2 (47 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753)
شرح تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب (صغیر)؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753)
شرح الاعراب عن قواعد الاعراب؛ کافیجی، محمد بن سلیمان (879-788)
موصل الطلاب الى قواعد الاعراب؛ ازهری، خالد بن عبدالله (838-905)
توضیح الاعراب فی شرح قواعد الاعراب؛ خرتبرتی، محمود بن اسماعیل (-915)
حل معاقد القواعد = حل المعاقد فی القواعد اللالئ؛ ابوالثناء، احمد بن محمد (-976)
شرح قواعد الاعراب = حل معاقد القواعد؛ سیواسی زیلی، احمد بن محمد (-1009)
شرح الاعراب عن قواعد الاعراب = كاشف القناع؛ محمد بن عبدالکریم
حاشية شرح القواعد؛ عاملی حریری
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
کشف الظنون 124/1 و 125
دنا 41/2 (47 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الاعراب فی قواعد الاعراب = قواعد الاعراب / نحو / عربی
al-i'rāb fī qawā'id-il i'rāb = qawā'id-ul i'rāb
ابن هشام، عبدالله بن یوسف، 708-761 قمری
ebn-e hešām, 'abd-ol-lāh ebn-e yūsof (1309-1360)
تاریخ تألیف: قرن 8
گفتاری است مشهور در قواعد و اصول علم عربیت شامل چهار «باب»: 1. الجمل و احکامها، در چهار «مساله»؛ 2. الجار و المجرور، در چهار «مساله»؛ 3. عشرین کلمه، در بیست «کلمه»؛ 4. الاشارة الى عبارات محررة. بر این کتاب شروح و حواشی بسیاری نگاشته شده است.
آغاز: بسمله. قال الشيخ الامام ... عبدالله بن هشام الانصاری ... هذه فوايد جميلة في قواعد الاعراب يقتفى بتأملها جادة الصواب ... و سميتها بالاعراب عن قواعد الاعراب ... و ينحصر في أربعة أبواب، الباب الأول في الجمل و أحكامها و فيه أربع مسائل.
انجام: و فی هذا المقدار كفاية لمن تأمله و الله تعالى أعلم بالصواب.
چاپ: تحقیق رشید عبدالرحمن العبيدى، بيروت، دارالفکر، الطبعة الاولى، 1970م، 166ص؛ تهران، سنگی، 1271ق، وزیری [کشف الظنون 124/1 و 125؛ دنا 41/2 (47 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753)
2- شرح تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب (صغیر)؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753)
3- شرح الاعراب عن قواعد الاعراب؛ کافیجی، محمد بن سلیمان (879-788)
4- موصل الطلاب الى قواعد الاعراب؛ ازهری، خالد بن عبدالله (838-905)
5- توضیح الاعراب فی شرح قواعد الاعراب؛ خرتبرتی، محمود بن اسماعیل (-915)
6- حل معاقد القواعد = حل المعاقد فی القواعد اللالئ؛ ابوالثناء، احمد بن محمد (-976)
7- شرح قواعد الاعراب = حل معاقد القواعد؛ سیواسی زیلی، احمد بن محمد (-1009)
8- شرح الاعراب عن قواعد الاعراب = كاشف القناع؛ محمد بن عبدالکریم
9- حاشية شرح القواعد؛ عاملی حریری
نسخههای خطی این اثر
51 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مدرسه غرب
همدان
|
4670/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 2 |
ملی
شیراز
|
ف181/4 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 12 | شناسنامه ← |
| 3 |
خاتم الانبیاء
بابل
|
266/2 | میر زین العابدین بن میر حامدی | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 4 |
مرکز احیاء
قم
|
783/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 5 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
427/4 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 10 | شناسنامه ← |
| 6 |
امام صادق
چالوس
|
بدون شماره/2 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 31 | شناسنامه ← |
| 7 |
ملی
تهران
|
19852 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 8 |
قاضی طباطبائی
تبریز
|
بدون شماره/1 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 9 |
میر حسینا قزوینی
قزوین
|
166/7 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 10 |
مجلس
تهران
|
18326 ض | ابراهیم بن سلطان سلیم | 1285ق | - | - | شناسنامه ← |
| 11 |
رضوی
مشهد
|
5793 | محمد رضا منشی | رجب 1283ق | نستعلیق، شکسته | 7 | شناسنامه ← |
| 12 |
گلپایگانی
قم
|
7654-39/34 | محمد صادق بن محمد خوانساری | صفر 1276ق | نسخ | 145 | شناسنامه ← |
| 13 |
رضوی
مشهد
|
11495/2 | احمد بن جعفر گنجهای داغسدانی | 1268ق | نسخ | 21 | شناسنامه ← |
| 14 |
دانشگاه
تهران
|
4046/1 | بیکاتب | ذیقعده 1234ق | نسخ | 14 | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
13608/3 | آقا بابا بن جبار دستجردی | 1231ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
24190 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 17 |
ملک
تهران
|
6328 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 14 | شناسنامه ← |
| 18 |
مجلس
تهران
|
15484/3 | محمد طاهر بن محمد جان | 2 ذیقعده 1175ق | نسخ | 21 | شناسنامه ← |
| 19 |
الهیات
مشهد
|
21711/1 | حسن بن ملا خان بداق | 1127ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 20 |
رضوی
مشهد
|
17816 | شیبانی، حیدر بن محمد | 1122ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 21 |
ملی
تهران
|
2224/3 | حسین بن شمس الدین شبلری | 1118ق | ثلث، نسخ | 2 | شناسنامه ← |
| 22 |
حوزه آستان حضرت عبدالعظیم
تهران
|
22/1 | بیکاتب | 1112ق | نسخ | 9 | شناسنامه ← |
| 23 |
دانشگاه
تهران
|
5236/1 | محمد مقیم | محرم 1108ق | نسخ | 12 | شناسنامه ← |
| 24 |
رضوی
مشهد
|
25064 | بیکاتب | 1104ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 25 |
دانشگاه
تهران
|
7387/4 | بیکاتب | قرن 12 | - | 1 | شناسنامه ← |
| 26 |
ملک
تهران
|
5745/4 | بیکاتب | قرن 12 | - | 4 | شناسنامه ← |
| 27 |
فاضل
خوانسار
|
464/1 | اسحاق شاگرد حاج حسین حبلی | قرن 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 28 |
رضوی
مشهد
|
15488 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 29 |
رضوی
مشهد
|
12954/2 | حسن بن طاهر علوی سبزواری | 1098ق | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 30 |
مجلس
تهران
|
310 | بیکاتب | 1095ق | نسخ | 203 | شناسنامه ← |