الهداية فی شرح البداية

● الهداية فی شرح البداية = هداية الفروع = شرح بداية المبتدى / فقه / عربی al-hidāya fī š.-il bidāya = hedāya-tol furū‘ = š.-u bidāya-til mubtadī مرغینانی، علی بن ابی بکر، 530 - 593 قمری marqīnānī, ‘alī ebn-e abī bakr (1136 - 1198) چلبی درعنوان «هدایة» آن را به علی مرغینانی (- 593ق) نسبت داده و می‌گوید: شرحی است بر یک متن که خود به‌نام «بدایة المبتدی» در فقه حنفی نگاشته و در واقع شرحی است بر «مختصر قدوری» و بر «جامع صغیر» تألیف محمد بن حسن شیبانی (131-189ق). او در «هدایة» نخست سخن دو امام (قدوری و محمد) را نقل می‌کند، سپس سخن ابوحنیفه را شرح می‌دهد، هر جا که می‌گوید: «قال فی الکتاب»، مقصود او قدوری است (کشف الظنون ص 2032). در پایان کتاب مساقات به کتاب خود به‌نام «کفایة المنتهی» حوالت می‌دهد که در کشف الظنون (ص 1501) آن را شرح هدایه دانسته به عنوان «هدایة» حوالت می‌دهد.این شرح مختصر باشد و شامل روایات و خالی از تطویل با عنوان «قال، قال». آغاز: الحمدلله الذی اعلی معالم العلم و اعلامه و اظهر شعائر الشرع و احکامه و بعث رسلا و انبیاء صلوات الله علیهم اجمعین الى سبیل الحق هادین و اخلفهم علماء الى سنن سننهم داعین ... کتاب الطهارات، بسم الله ... قال الله تعالى یا ایها الذین آمنوا اذا قمتم الى الصلوة ... ففرض الطهارة غسل الاعضاء چاپ: المعجم ص 1739؛ هند، لکنو، منشی نولکشور؛ هند، مصطفایی، 1299ق، به اهتمام: محمد عبدالواحد خان فرزند محمد مصطفی خان به حساب اشاره مولوی خادم حسین عظیم آبادی؛ هند، لکنو، نول کشور، 1291ق؛ در لندن به سال 1791م با ترجمه انگلیسی به کوشش هاملتون و سپس در کلکته سال 1807م دو جلد و سپس در قازان 1888م در دو مجلد 856-768 ص چاپ شده است؛ هند، لکنو، اصح المطابع، 1314ق، 6، به اهتمام محمد عبدالعلی مدراسی. [کشف الظنون 2032/1 الاوقاف العامة بغداد 569/1 و 570/1 و 571/1؛ میراث مشترک ایران و هند: 2-225 و 229] شروح و حواشی: 1- الحواشی الخبازیه علی الهدایة؛ خبازی، عمر بن محمد (629-691) 2- غایة البیان و نادرة الاقران؛ اتقانی، کاتب بن عمر (685-758ق) 3- الکفایة فی شرح الهدایة؛ کرلانی، جلال الدین بن شمس الدین (- 767ق) 4- العنایة فی شرح الهدایة؛ بابرتی، محمد بن محمد (714-786ق) 5- النهایة فی شرح الهدایة؛ بدرالعینی، محمود بن احمد (762-855) 6- فتح القدیر للعاجز الفقیر؛ ابن همام، محمد بن عبدالواحد (- 790-861ق) 7- مختارات الهدایة؛ جمالی، علی بن احمد (-932ق) 8- حاشیة الهدایة فی شرح البدایة؛ ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان (- 940ق) 9- مذیلة الدرایة لمقدمة الهدایة؛ لکنوی، عبدالحی بن عبدالحلیم (1264-1304ق) 10- حاشیة الهدایة فی شرح البدایة(2عنوان) 11- شرح الهدایة 12- شرح خطبة الهدایة