الاعراب

● الاعراب / اصول فقه / عربی al-i‘rāb ابن حزم، علی بن احمد، 384-456 قمری ebn-e hazm, ‘alī ebn-e ahmad (995-1065) کتاب حاضر که نسخه منحصر به فرد آن در کتابخانه چستربیتی نگهداری می‌شود، در فهرست اربری چنین معرفی شده است: «الاعراب، ابن حزم، جزء من کتاب یدافع عن المذهب الظاهری و فقهه، تاریخ النسخ: 18 جمادی الاول 761، لم تظهر نسخة اخرى من المخطوطة، نقلت هذه النسخة عن اخرى مورخة 560ه، و مقارنة مع النسخة الأصلية للمؤلف، و تشتمل علی اشارة تفید ان الکتاب یسمی أیضاً «الاشارة» و ان الجزء المتبقی قد أکمله المؤلف فی رمضان 445 ه». نامی از این کتاب در منابع کهن به میان نیامده است و ذهبی نیز در «سیر أعلام النبلاء»، با این که شرح حال و آثار ابن حزم را به تفصیل ذکر کرده، به آن اشاره‌ای نکرده است. این کتاب در صفحه عنوان نسخه چستربیتی چنین معرفی شده است: «هذا مفرد فیه الجزء الثانی من کتاب الاعراب من تألیف الشیخ الامام الحافظ ... الوزیر الشهیر أبی محمد علی بن أحمد بن سعید بن حزم الظاهری الأندلسی». در این اثر مباحث مختلف فقهی و اصولی به صورت استدلالی با استفاده از آیات و روایات و اقوال فقهای اهل سنت مطرح شده است. در نسخه چستربیتی، پس از اتمام بخش موجود از کتاب الاعراب، بحثی درباره تقلید از کتاب الاعراب به صورت مستقل در 9 صفحه درج شده است و در ابتدای آن آمده است: « ... ما وقفت عليه من هذا الكتاب و قد رأيت على جزء من نسخة من كتاب الأحكام و هو الثالث قوبل بنسخة الامام أبي العباس الفتح بن ابی رافع الفضل بن أبي محمد على بن احمد بن سعید بن حزم-رضى الله عنهم -، فألقيت فى آخر الجزء المذكور فصلاً من كتاب الاعراب اثبته مطالعة و لينفع الله تعالى به من شاء ...».