نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الهداية بالخير

al-hidāya bi-l-xayr
27 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/70728
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #70728
پدیدآور / مؤلف: شیخ صدوق، محمد بن علی
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 34، ص 652 تا 653
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات فقه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله در فقه فتوایی است که از روایات استخراج شده و سند روایات را حذف کرده و در آغاز چند باب کوتاه در اعتقادات آمده است.مطالب تحت عنوان «باب» آمده و در آغاز به اصول عقاید اشاره نموده، از توحید و نبوت امامت تا آخر باب نیت. پس از آن از فروع بحث کرده از باب میاه، سپس وضو و غسل. این کتاب در مجموع دارای 179 باب است که ده باب اول آن مربوط به اصول و فروع دین و 169 باب دیگر آن در ارتباط با فروع فقه است. نام کتاب در الذریعه به عنوان «الهداية بالخير فی الأصول و الفروع» ضبط شده و در نسخه‌ای کهن «هداية المتعلمین» ثبت شده است. ولی شیخ صدوق در الاعتقادات از آن با عنوان «الهداية» یاد کرده و ابن ندیم و نجاشی نیز آن را تنها «الهداية» خوانده‌اند و در غالب نسخه‌های موجود نیز، فقط «الهداية» درج شده و بعضاً «کتاب الهداية» نامیده شده است.
آغاز اثر
« بسمله الحمد لله الذی له الخلق و الامر و هو احسن الخالقین ... باب مايجب ان يعتقد في التوحيد من معانى اخبار النبى و الائمه صلوات الله عليهم »
انجام اثر
« قال الصادق عليه السلام ان الله عز وجل اخا بين الارواح في الاظلة قبل ان يخلق الاجساد بالفى عام ... و لم يورث الاخ من الولادة. »
سوابق و چاپ‌های اثر
ایران، چاپ سنگی ضمن الجوامع الفقهية، 1276ق؛ تهران، کتابفروشی اسلامیه، 1377ق، همراه با «المقنع»؛ بیروت، دارالمحجة البيضاء، 1414ق، همراه با «المقنع»؛ قم، تحقیق و نشر مؤسسة الامام الهادی علیه السلام، 1418ق، 230+417 صفحه. [الذریعة 174/25؛ مكتبة امیرالمؤمنین 540/4؛ کتابشناسی شیخ صدوق ص 405-409؛ دنا 1146/10]
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 174/25 مكتبة امیرالمؤمنین 540/4 کتابشناسی شیخ صدوق ص 405-409 دنا 1146/10

متن فنخا

● الهداية بالخير / کلام و اعتقادات، فقه / عربی al-hidāya bi-l-xayr شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ - 381 قمری šeyx-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992) رساله در فقه فتوایی است که از روایات استخراج شده و سند روایات را حذف کرده و در آغاز چند باب کوتاه در اعتقادات آمده است.مطالب تحت عنوان «باب» آمده و در آغاز به اصول عقاید اشاره نموده، از توحید و نبوت امامت تا آخر باب نیت. پس از آن از فروع بحث کرده از باب میاه، سپس وضو و غسل. این کتاب در مجموع دارای 179 باب است که ده باب اول آن مربوط به اصول و فروع دین و 169 باب دیگر آن در ارتباط با فروع فقه است. نام کتاب در الذریعه به عنوان «الهداية بالخير فی الأصول و الفروع» ضبط شده و در نسخه‌ای کهن «هداية المتعلمین» ثبت شده است. ولی شیخ صدوق در الاعتقادات از آن با عنوان «الهداية» یاد کرده و ابن ندیم و نجاشی نیز آن را تنها «الهداية» خوانده‌اند و در غالب نسخه‌های موجود نیز، فقط «الهداية» درج شده و بعضاً «کتاب الهداية» نامیده شده است. آغاز: بسمله الحمد لله الذی له الخلق و الامر و هو احسن الخالقین ... باب مايجب ان يعتقد في التوحيد من معانى اخبار النبى و الائمه صلوات الله عليهم انجام: قال الصادق عليه السلام ان الله عز وجل اخا بين الارواح في الاظلة قبل ان يخلق الاجساد بالفى عام ... و لم يورث الاخ من الولادة. چاپ: ایران، چاپ سنگی ضمن الجوامع الفقهية، 1276ق؛ تهران، کتابفروشی اسلامیه، 1377ق، همراه با «المقنع»؛ بیروت، دارالمحجة البيضاء، 1414ق، همراه با «المقنع»؛ قم، تحقیق و نشر مؤسسة الامام الهادی علیه السلام، 1418ق، 230+417 صفحه. [الذریعة 174/25؛ مكتبة امیرالمؤمنین 540/4؛ کتابشناسی شیخ صدوق ص 405-409؛ دنا 1146/10]

نسخه‌های خطی این اثر

27 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرعشی
قم
15525 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 90 شناسنامه ←
2
گوهرشاد
مشهد
1601/1 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 63 شناسنامه ←
3
مجلس
تهران
15359/10 موسوی، محمد مقیم شنبه 16 ربیع الاول 1063ق نسخ 90 شناسنامه ←
4
فیضیه
قم
1702/2 توسرکانی، محمد شجاع بن محمد مسعود 1086ق نسخ 51 شناسنامه ←
5
مرعشی
قم
1196عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
6
گوهرشاد
مشهد
2119/2 محمد معین بنمحمد یوسف عقیلی دوشنبه 23 صفر 1088ق نسخ - شناسنامه ←
7
مجلس
تهران
7505 بی‌کاتب محرم 1094ق نسخ 83 شناسنامه ←
8
دانشگاه
تهران
6999/2 بی‌کاتب قرن 12 نسخ - شناسنامه ←
9
دانشگاه
تهران
8971/10 استرآبادی، محمد باقر بن ولی قرن 11 و 12 نسخ 26 شناسنامه ←
10
سپهسالار
تهران
6184 محمد معصوم بن محمد صالح دماوندی قرن 12 نسخ - شناسنامه ←
11
سپهسالار
تهران
5553/5 حیدر علی ناصرآبادی جمعه 8 ذیقعده 1126ق نسخ 38 شناسنامه ←
12
حقوق
تهران
216/2 - ج بی‌کاتب قرن 13 نسخ 25 شناسنامه ←
13
مرعشی
قم
15652/1 علی بن عبدالله بحرانی شعبان1208ق نسخ 67 شناسنامه ←
14
مرعشی
قم
4332/2 محمد تقی 1231-1232ق نسخ 5 شناسنامه ←
15
مرعشی
قم
14673/2 خوانساری، عبدالله بن محمد سعید جمادی الثانی1233ق نسخ 25 شناسنامه ←
16
رضوی
مشهد
20890 بی‌کاتب 1236ق نسخ - شناسنامه ←
17
مسجد اعظم
قم
143/2 کوپائی، قاسم 1237ق نسخ 19 شناسنامه ←
18
مدرسه صدر بازار
اصفهان
914/5 بی‌کاتب 3 ذیقعده1238ق نسخ 11 شناسنامه ←
19
گوهرشاد
مشهد
722/2 بی‌کاتب 1244ق نسخ 22 شناسنامه ←
20
مجلس
تهران
1272 محمد بن خضر 1246ق نسخ - شناسنامه ←
21
مرعشی
قم
2219/2 محمد علی بن محمد صالح شوال1247ق، به دستور سید علی محمد بن علی نسخ 11 شناسنامه ←
22
گلپایگانی
قم
3650/2- 18/170 احمد بن محمد خونساری 1268ق نسخ 39 شناسنامه ←
23
مجلس
تهران
9073/3 قفطان، احمد بن حسن باتاریخ1276ق نسخ 32 شناسنامه ←
24
مجلس
تهران
9528/3 احمد بن ملا محمد تقی دوشنبه 8صفر1276ق نسخ 41 شناسنامه ←
25
عاطفی، حسن
کاشان
بدون شماره/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
26
مروی
تهران
659/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
27
مهدوی
تهران
404/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←