شناسنامه کتابشناختی اثر
الهداية بالخير
al-hidāya bi-l-xayr
27
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/70728
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #70728
پدیدآور / مؤلف:
شیخ صدوق، محمد بن علی
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 34، ص 652
تا 653
زبان و قالب:
عربی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رساله در فقه فتوایی است که از روایات استخراج شده و سند روایات را حذف کرده و در آغاز چند باب کوتاه در اعتقادات آمده است.مطالب تحت عنوان «باب» آمده و در آغاز به اصول عقاید اشاره نموده، از توحید و نبوت امامت تا آخر باب نیت. پس از آن از فروع بحث کرده از باب میاه، سپس وضو و غسل. این کتاب در مجموع دارای 179 باب است که ده باب اول آن مربوط به اصول و فروع دین و 169 باب دیگر آن در ارتباط با فروع فقه است. نام کتاب در الذریعه به عنوان «الهداية بالخير فی الأصول و الفروع» ضبط شده و در نسخهای کهن «هداية المتعلمین» ثبت شده است. ولی شیخ صدوق در الاعتقادات از آن با عنوان «الهداية» یاد کرده و ابن ندیم و نجاشی نیز آن را تنها «الهداية» خواندهاند و در غالب نسخههای موجود نیز، فقط «الهداية» درج شده و بعضاً «کتاب الهداية» نامیده شده است.
آغاز اثر
« بسمله الحمد لله الذی له الخلق و الامر و هو احسن الخالقین ... باب مايجب ان يعتقد في التوحيد من معانى اخبار النبى و الائمه صلوات الله عليهم »
انجام اثر
« قال الصادق عليه السلام ان الله عز وجل اخا بين الارواح في الاظلة قبل ان يخلق الاجساد بالفى عام ... و لم يورث الاخ من الولادة. »
سوابق و چاپهای اثر
ایران، چاپ سنگی ضمن الجوامع الفقهية، 1276ق؛ تهران، کتابفروشی اسلامیه، 1377ق، همراه با «المقنع»؛ بیروت، دارالمحجة البيضاء، 1414ق، همراه با «المقنع»؛ قم، تحقیق و نشر مؤسسة الامام الهادی علیه السلام، 1418ق، 230+417 صفحه. [الذریعة 174/25؛ مكتبة امیرالمؤمنین 540/4؛ کتابشناسی شیخ صدوق ص 405-409؛ دنا 1146/10]
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 174/25
مكتبة امیرالمؤمنین 540/4
کتابشناسی شیخ صدوق ص 405-409
دنا 1146/10
متن فنخا
● الهداية بالخير / کلام و اعتقادات، فقه / عربی
al-hidāya bi-l-xayr
شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ - 381 قمری
šeyx-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992)
رساله در فقه فتوایی است که از روایات استخراج شده و سند روایات را حذف کرده و در آغاز چند باب کوتاه در اعتقادات آمده است.مطالب تحت عنوان «باب» آمده و در آغاز به اصول عقاید اشاره نموده، از توحید و نبوت امامت تا آخر باب نیت. پس از آن از فروع بحث کرده از باب میاه، سپس وضو و غسل. این کتاب در مجموع دارای 179 باب است که ده باب اول آن مربوط به اصول و فروع دین و 169 باب دیگر آن در ارتباط با فروع فقه است. نام کتاب در الذریعه به عنوان «الهداية بالخير فی الأصول و الفروع» ضبط شده و در نسخهای کهن «هداية المتعلمین» ثبت شده است. ولی شیخ صدوق در الاعتقادات از آن با عنوان «الهداية» یاد کرده و ابن ندیم و نجاشی نیز آن را تنها «الهداية» خواندهاند و در غالب نسخههای موجود نیز، فقط «الهداية» درج شده و بعضاً «کتاب الهداية» نامیده شده است.
آغاز: بسمله الحمد لله الذی له الخلق و الامر و هو احسن الخالقین ... باب مايجب ان يعتقد في التوحيد من معانى اخبار النبى و الائمه صلوات الله عليهم
انجام: قال الصادق عليه السلام ان الله عز وجل اخا بين الارواح في الاظلة قبل ان يخلق الاجساد بالفى عام ... و لم يورث الاخ من الولادة.
چاپ: ایران، چاپ سنگی ضمن الجوامع الفقهية، 1276ق؛ تهران، کتابفروشی اسلامیه، 1377ق، همراه با «المقنع»؛ بیروت، دارالمحجة البيضاء، 1414ق، همراه با «المقنع»؛ قم، تحقیق و نشر مؤسسة الامام الهادی علیه السلام، 1418ق، 230+417 صفحه. [الذریعة 174/25؛ مكتبة امیرالمؤمنین 540/4؛ کتابشناسی شیخ صدوق ص 405-409؛ دنا 1146/10]
نسخههای خطی این اثر
27 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرعشی
قم
|
15525 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 90 | شناسنامه ← |
| 2 |
گوهرشاد
مشهد
|
1601/1 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 63 | شناسنامه ← |
| 3 |
مجلس
تهران
|
15359/10 | موسوی، محمد مقیم | شنبه 16 ربیع الاول 1063ق | نسخ | 90 | شناسنامه ← |
| 4 |
فیضیه
قم
|
1702/2 | توسرکانی، محمد شجاع بن محمد مسعود | 1086ق | نسخ | 51 | شناسنامه ← |
| 5 |
مرعشی
قم
|
1196عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 6 |
گوهرشاد
مشهد
|
2119/2 | محمد معین بنمحمد یوسف عقیلی | دوشنبه 23 صفر 1088ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 7 |
مجلس
تهران
|
7505 | بیکاتب | محرم 1094ق | نسخ | 83 | شناسنامه ← |
| 8 |
دانشگاه
تهران
|
6999/2 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 9 |
دانشگاه
تهران
|
8971/10 | استرآبادی، محمد باقر بن ولی | قرن 11 و 12 | نسخ | 26 | شناسنامه ← |
| 10 |
سپهسالار
تهران
|
6184 | محمد معصوم بن محمد صالح دماوندی | قرن 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 11 |
سپهسالار
تهران
|
5553/5 | حیدر علی ناصرآبادی | جمعه 8 ذیقعده 1126ق | نسخ | 38 | شناسنامه ← |
| 12 |
حقوق
تهران
|
216/2 - ج | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 13 |
مرعشی
قم
|
15652/1 | علی بن عبدالله بحرانی | شعبان1208ق | نسخ | 67 | شناسنامه ← |
| 14 |
مرعشی
قم
|
4332/2 | محمد تقی | 1231-1232ق | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 15 |
مرعشی
قم
|
14673/2 | خوانساری، عبدالله بن محمد سعید | جمادی الثانی1233ق | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
20890 | بیکاتب | 1236ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 17 |
مسجد اعظم
قم
|
143/2 | کوپائی، قاسم | 1237ق | نسخ | 19 | شناسنامه ← |
| 18 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
914/5 | بیکاتب | 3 ذیقعده1238ق | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 19 |
گوهرشاد
مشهد
|
722/2 | بیکاتب | 1244ق | نسخ | 22 | شناسنامه ← |
| 20 |
مجلس
تهران
|
1272 | محمد بن خضر | 1246ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 21 |
مرعشی
قم
|
2219/2 | محمد علی بن محمد صالح | شوال1247ق، به دستور سید علی محمد بن علی | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 22 |
گلپایگانی
قم
|
3650/2- 18/170 | احمد بن محمد خونساری | 1268ق | نسخ | 39 | شناسنامه ← |
| 23 |
مجلس
تهران
|
9073/3 | قفطان، احمد بن حسن | باتاریخ1276ق | نسخ | 32 | شناسنامه ← |
| 24 |
مجلس
تهران
|
9528/3 | احمد بن ملا محمد تقی | دوشنبه 8صفر1276ق | نسخ | 41 | شناسنامه ← |
| 25 |
عاطفی، حسن
کاشان
|
بدون شماره/4 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 26 |
مروی
تهران
|
659/1 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 27 |
مهدوی
تهران
|
404/2 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |