اعجوبه و محجوبه

● اعجوبه و محجوبه / اخلاق / فارسی o‘jūbe va mahjūbe سرخسی، حامد بن فضل الله، ق7قمری saraxsī, hāmed ebn-e fazl-ol-lāh (-13c) اهدا به: قزل ارسلان مظفر الدین اوزبک (607-622) داستان عشقی و عرفانی است به نثر و نظم و با عنوان‌های «حکایت» و «باب». مطالب این کتاب از زبان دو کنیزک به نام‌های «اعجوبه» و «محجوبه» که از پادشاه مصر ربوده شده‌اند به شیوه مجابات پرداخته شده است که در محفل انس بر پادشاه ایران «ملک سماح» فرو می‌خوانده‌اند. بدین ترتیب که در آغاز هر باب، ملک سماح پرسشی را آغاز می‌کند. ابتدا اعجوبه و پس از آن محجوبه در پاسخ ملک، داستان مناسب حال و مقام می‌پردازند. این کتاب مشتمل بر «مقدمه» و ده «باب» و بیست «حکایت»: باب 1. صفت معدلت و انصاف؛ 2. صفت حلم و وقار؛ 3. اقامه سیاست بعد از تفتیش؛ 4. ستودن شجاعت و رجولیت؛ 5. بیان سماحت و سخاوت؛ 6. مدح ثقت و امانت؛ 7. منع رشک و حسد؛ 8. کتمان سر از زنان؛ 9. تجنب از صحبت اشرار؛ 10. ذکر توکل و قناعت. نویسنده‌ای ناشناس گزینه‌ای از این کتاب به نام «تحفه» ترتیب داده و به نصرت الدین احمد (696-733) از اتابکان لرستان اهدا کرده است. این تحفه به تصحیح مرحوم دانش پژوه به سال 1339 ش. به سرمایه بنگاه ترجمه و نشر کتاب چاپ شده است. آغاز: بسمله شکر و منت خدایرا که به کمال و نوال و فرط ... تا ذات اعجوبه نماء انسان آینه مصقول آمد ... پس به حکمت نامنقضی بعضی از آدمیان را برگزید انجام: حق تعالی و تقدس جمیع خلایق را بر قناعت و شکر و توکل، توفیق رفیق گرداناد و الحمدلله اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً و صلی الله علی محمد و آله اجمعین چاپ: با تصحیح رضا سمیع زاده، تهران، آنا، 1381؛ گزیده آن به کوشش آقای سید علی آل داود، به عنوان «ضمیمه شماره6 نامه فرهنگستان» [منزوی 2: 1541؛ دنا 36/2 (3 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 322/6]