شناسنامه کتابشناختی اثر
وصية ابی حنیفة
waṣīyat-u abī ḥanīfa
18
نسخه ثبتشده
از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/70162
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #70162
پدیدآور / مؤلف:
ابوحنیفه، نعمان بن ثابت
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 34، ص 447
تا 449
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
کتاب الوصیة
(k.-ul waṣīya)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
دوازده موضوع فقهی و اعتقادی است که میگویند ابوحنیفه هنگام مرگ به درخواست اصحابش املا کرده و در واقع اعتقادات خود را در آن بازگو نموده است. این وصیتنامه دارای شروحی است از آنجمله شرح شیخ محمد بن محمود معروف به اکمل الدین حنفی (- 786ق) وشرحی که به «تلخیص الاصول» نامیده شده است. برخی در نسبت این رساله به ابوحنیفه تردید کردهاند.
آغاز اثر
« بسمله. هذا کتاب الوصیة من الامام ... ابى حنیفة ... لما مرض ابوحنیفه ... مرض الموت اجتمع عنده اصحابه و استوصوا منه وصیة فامر خادمه حتى اجلسه فجلس خلف ظهره حتى اسنده الیه ثم قال: اعلموا صحابی و اخوانی ... ان فی مذهب اهل السنة و الجماعة اثنى عشر نوعا من الخصال ... اولها الایمان. الایمان اقرار باللسان و تصدیق بالجنان و معرفة بالقلب »
انجام اثر
« و عائشة رضى الله عنها بعد خديجة الكبرى أفضل النساء العالمين و هى أم المؤمنين و مطهرة من الزنا و بريئة عما قال لها الروافض فمن شهد بالزنا فهو ولد الزنا و أهل الجنة فى الجنة خالدون و أهل النار فى النار خالدون لقوله تعالى فى حق المؤمنين: أولئك أصحاب النار هم فيها خالدون؛ تمت كتاب الوصية للإمام »
سوابق و چاپهای اثر
قاهره، 1936م؛ هند، حیدرآباد، بدون تاریخ.
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
شرح وصية أبی حنیفة؛ بابرتی، محمد بن محمد (714-786ق)
شرح وصية أبی حنیفة
زبدة النصایح؛ مقلی، عثمان بن مصطفی
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
فهرست الفبایی گنج بخش ص 645
فهرس مجاميع المدرسة العمرية فی دارالكتب الظاهرية بدمشق ص 685
تاریخ الاسلام: 181-190
سیر اعلام النبلاء: 403/6
فهرست نسخههای خطی کتابخانه برلن در آلمان: 448/3
کشف الظنون 2015/2
تاریخ نگارشهای عربی 580/1-581
دنا 1071/10-1072
متن فنخا
● وصية ابی حنیفة = کتاب الوصیة / کلام و اعتقادات، فقه / عربی
waṣīyat-u abī ḥanīfa = k.-ul waṣīya
ابوحنیفه، نعمان بن ثابت، 80 - 150 قمری
abū-ḥanīfe, no‘mān ebn-e sābet (700 - 768)
دوازده موضوع فقهی و اعتقادی است که میگویند ابوحنیفه هنگام مرگ به درخواست اصحابش املا کرده و در واقع اعتقادات خود را در آن بازگو نموده است. این وصیتنامه دارای شروحی است از آنجمله شرح شیخ محمد بن محمود معروف به اکمل الدین حنفی (- 786ق) وشرحی که به «تلخیص الاصول» نامیده شده است. برخی در نسبت این رساله به ابوحنیفه تردید کردهاند.
آغاز: بسمله. هذا کتاب الوصیة من الامام ... ابى حنیفة ... لما مرض ابوحنیفه ... مرض الموت اجتمع عنده اصحابه و استوصوا منه وصیة فامر خادمه حتى اجلسه فجلس خلف ظهره حتى اسنده الیه ثم قال: اعلموا صحابی و اخوانی ... ان فی مذهب اهل السنة و الجماعة اثنى عشر نوعا من الخصال ... اولها الایمان. الایمان اقرار باللسان و تصدیق بالجنان و معرفة بالقلب
انجام: و عائشة رضى الله عنها بعد خديجة الكبرى أفضل النساء العالمين و هى أم المؤمنين و مطهرة من الزنا و بريئة عما قال لها الروافض فمن شهد بالزنا فهو ولد الزنا و أهل الجنة فى الجنة خالدون و أهل النار فى النار خالدون لقوله تعالى فى حق المؤمنين: أولئك أصحاب النار هم فيها خالدون؛ تمت كتاب الوصية للإمام
چاپ: قاهره، 1936م؛ هند، حیدرآباد، بدون تاریخ.
[فهرست الفبایی گنج بخش ص 645؛ فهرس مجاميع المدرسة العمرية فی دارالكتب الظاهرية بدمشق ص 685؛ تاریخ الاسلام: 181-190؛ سیر اعلام النبلاء: 403/6؛ فهرست نسخههای خطی کتابخانه برلن در آلمان: 448/3؛ کشف الظنون 2015/2؛ تاریخ نگارشهای عربی 580/1-581؛ دنا 1071/10-1072]
شرح و حواشی:
1- شرح وصية أبی حنیفة؛ بابرتی، محمد بن محمد (714-786ق)
2- شرح وصية أبی حنیفة
3- زبدة النصایح؛ مقلی، عثمان بن مصطفی
نسخههای خطی این اثر
18 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
ملی
تهران
|
3034/4 | بیکاتب | محتملاً 878ق | - | 3 | شناسنامه ← |
| 2 |
مرعشی
قم
|
13212/3 | بیکاتب | 941ق | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 3 |
مرعشی
قم
|
14643/5 | بیکاتب | 961ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
4848/15 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 5 |
دانشگاه
تهران
|
8938/5 | مصطفی بن اسحاق | قرن 11 | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 6 |
ملک
تهران
|
1071/2 | بیکاتب | 1092ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 7 |
مرعشی
قم
|
8556/22 | عرب، عبدالله بن طه | قرن 12 | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
18839/3 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 78 | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
431/4 کر | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 10 |
رضوی
مشهد
|
26982/1 | بیکاتب | 1105ق | - | - | شناسنامه ← |
| 11 |
مجلس
تهران
|
600/2 | حسینی قریشی، عبدالله بن علی | باتاریخ 1129ق | نسخ | 12 | شناسنامه ← |
| 12 |
مجلس
تهران
|
8872/20 | درویش محمد بن حاج ولی بن حاج رسول طرسوسی برازی حنفی قادری ملقب به قوپرانی از گروه پیجان | پنجشنبه 21 محرم 1136ق | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 13 |
گلپایگانی
قم
|
2504/3-13/184 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 14 |
مرعشی
قم
|
13166/2 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 15 |
حقوق
تهران
|
251/8 - ج | کشمیری بخاری، عبدالله | 15 صفر 1252ق | - | 7 | شناسنامه ← |
| 16 |
مجلس
تهران
|
18721/2 | بیکاتب | قرن 14 | نسخ | 20 | شناسنامه ← |
| 17 |
گلپایگانی
قم
|
1854/1-10/164 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 18 |
دانشگاه
تهران
|
2077/2 | محمد حسین بن باقی | بیتاریخ | نسخ | 2 | شناسنامه ← |