نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

وصية ابی حنیفة

waṣīyat-u abī ḥanīfa
18 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/70162
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #70162
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 34، ص 447 تا 449
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
کتاب الوصیة (k.-ul waṣīya)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

دوازده موضوع فقهی و اعتقادی است که می‌گویند ابوحنیفه هنگام مرگ به درخواست اصحابش املا کرده و در واقع اعتقادات خود را در آن بازگو نموده است. این وصیت‌نامه دارای شروحی است از آنجمله شرح شیخ محمد بن محمود معروف به اکمل الدین حنفی (- 786ق) وشرحی که به «تلخیص الاصول» نامیده شده است. برخی در نسبت این رساله به ابوحنیفه تردید کرده‌اند.
آغاز اثر
« بسمله. هذا کتاب الوصیة من الامام ... ابى حنیفة ... لما مرض ابوحنیفه ... مرض الموت اجتمع عنده اصحابه و استوصوا منه وصیة فامر خادمه حتى اجلسه فجلس خلف ظهره حتى اسنده الیه ثم قال: اعلموا صحابی و اخوانی ... ان فی مذهب اهل السنة و الجماعة اثنى عشر نوعا من الخصال ... اولها الایمان. الایمان اقرار باللسان و تصدیق بالجنان و معرفة بالقلب »
انجام اثر
« و عائشة رضى الله عنها بعد خديجة الكبرى أفضل النساء العالمين و هى أم المؤمنين و مطهرة من الزنا و بريئة عما قال لها الروافض فمن شهد بالزنا فهو ولد الزنا و أهل الجنة فى الجنة خالدون و أهل النار فى النار خالدون لقوله تعالى فى حق المؤمنين: أولئك أصحاب النار هم فيها خالدون؛ تمت كتاب الوصية للإمام »
سوابق و چاپ‌های اثر
قاهره، 1936م؛ هند، حیدرآباد، بدون تاریخ.
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
شرح وصية أبی حنیفة؛ بابرتی، محمد بن محمد (714-786ق) شرح وصية أبی حنیفة زبدة النصایح؛ مقلی، عثمان بن مصطفی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
فهرست الفبایی گنج بخش ص 645 فهرس مجاميع المدرسة العمرية فی دارالكتب الظاهرية بدمشق ص 685 تاریخ الاسلام: 181-190 سیر اعلام النبلاء: 403/6 فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه برلن در آلمان: 448/3 کشف الظنون 2015/2 تاریخ نگارشهای عربی 580/1-581 دنا 1071/10-1072

متن فنخا

● وصية ابی حنیفة = کتاب الوصیة / کلام و اعتقادات، فقه / عربی waṣīyat-u abī ḥanīfa = k.-ul waṣīya ابوحنیفه، نعمان بن ثابت، 80 - 150 قمری abū-ḥanīfe, no‘mān ebn-e sābet (700 - 768) دوازده موضوع فقهی و اعتقادی است که می‌گویند ابوحنیفه هنگام مرگ به درخواست اصحابش املا کرده و در واقع اعتقادات خود را در آن بازگو نموده است. این وصیت‌نامه دارای شروحی است از آنجمله شرح شیخ محمد بن محمود معروف به اکمل الدین حنفی (- 786ق) وشرحی که به «تلخیص الاصول» نامیده شده است. برخی در نسبت این رساله به ابوحنیفه تردید کرده‌اند. آغاز: بسمله. هذا کتاب الوصیة من الامام ... ابى حنیفة ... لما مرض ابوحنیفه ... مرض الموت اجتمع عنده اصحابه و استوصوا منه وصیة فامر خادمه حتى اجلسه فجلس خلف ظهره حتى اسنده الیه ثم قال: اعلموا صحابی و اخوانی ... ان فی مذهب اهل السنة و الجماعة اثنى عشر نوعا من الخصال ... اولها الایمان. الایمان اقرار باللسان و تصدیق بالجنان و معرفة بالقلب انجام: و عائشة رضى الله عنها بعد خديجة الكبرى أفضل النساء العالمين و هى أم المؤمنين و مطهرة من الزنا و بريئة عما قال لها الروافض فمن شهد بالزنا فهو ولد الزنا و أهل الجنة فى الجنة خالدون و أهل النار فى النار خالدون لقوله تعالى فى حق المؤمنين: أولئك أصحاب النار هم فيها خالدون؛ تمت كتاب الوصية للإمام چاپ: قاهره، 1936م؛ هند، حیدرآباد، بدون تاریخ. [فهرست الفبایی گنج بخش ص 645؛ فهرس مجاميع المدرسة العمرية فی دارالكتب الظاهرية بدمشق ص 685؛ تاریخ الاسلام: 181-190؛ سیر اعلام النبلاء: 403/6؛ فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه برلن در آلمان: 448/3؛ کشف الظنون 2015/2؛ تاریخ نگارشهای عربی 580/1-581؛ دنا 1071/10-1072] شرح و حواشی: 1- شرح وصية أبی حنیفة؛ بابرتی، محمد بن محمد (714-786ق) 2- شرح وصية أبی حنیفة 3- زبدة النصایح؛ مقلی، عثمان بن مصطفی

نسخه‌های خطی این اثر

18 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
ملی
تهران
3034/4 بی‌کاتب محتملاً 878ق - 3 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
13212/3 بی‌کاتب 941ق نسخ 4 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
14643/5 بی‌کاتب 961ق نسخ 3 شناسنامه ←
4
مجلس
تهران
4848/15 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 3 شناسنامه ←
5
دانشگاه
تهران
8938/5 مصطفی بن اسحاق قرن 11 نسخ 7 شناسنامه ←
6
ملک
تهران
1071/2 بی‌کاتب 1092ق نسخ - شناسنامه ←
7
مرعشی
قم
8556/22 عرب، عبدالله بن طه قرن 12 نسخ 4 شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
18839/3 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 78 شناسنامه ←
9
مجلس
تهران
431/4 کر بی‌کاتب قرن 12 نسخ 6 شناسنامه ←
10
رضوی
مشهد
26982/1 بی‌کاتب 1105ق - - شناسنامه ←
11
مجلس
تهران
600/2 حسینی قریشی، عبدالله بن علی باتاریخ 1129ق نسخ 12 شناسنامه ←
12
مجلس
تهران
8872/20 درویش محمد بن حاج ولی بن حاج رسول طرسوسی برازی حنفی قادری ملقب به قوپرانی از گروه پیجان پنج‌شنبه 21 محرم 1136ق نسخ 4 شناسنامه ←
13
گلپایگانی
قم
2504/3-13/184 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 4 شناسنامه ←
14
مرعشی
قم
13166/2 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 3 شناسنامه ←
15
حقوق
تهران
251/8 - ج کشمیری بخاری، عبدالله 15 صفر 1252ق - 7 شناسنامه ←
16
مجلس
تهران
18721/2 بی‌کاتب قرن 14 نسخ 20 شناسنامه ←
17
گلپایگانی
قم
1854/1-10/164 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 3 شناسنامه ←
18
دانشگاه
تهران
2077/2 محمد حسین بن باقی بی‌تاریخ نسخ 2 شناسنامه ←