نی نامه

● نی نامه = رساله نائیه = نای و نی = شرح دو بیت مثنوی / عرفان و تصوف / فارسی ney-nāme = r.-ye nā'īye = nāy va ney = š.-e do beyt-e masnavī جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493) وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدین محمد بن محمد (604-672ق) گزارش دو بیت است از آغاز مثنوی معنوی «بشنو از نی چون حکایت می‌کند» به نثر و نظم که تحفه مجلس حضرت من خص بالمواهب العلیه (؟) کرده و کلمه «نی» را به معنی نفی وجود عرضی گرفته و به مشرب عرفا و صوفیه درباره مراتب وجود و موجودات گفتگو می‌کند. آغاز: عشق جز نایی و ما جز نی نه ایم ×× وی دمی بی ما و ما بی وی نه ایم/ نی که هر دم نغمه آرایی کند ×× در حقیقت از دم نایی کند ... این سطری چندست بعضی منثور و بعضی منظوم بقلم صدق نیت و خلوص طویت مرقوم دربیان معنی نی وحکایت شکایت وی که درمفتتح مثنوی حضرت مولوی که کاشف اسرار حقائق معنوی است وقوع یافته و پرتو شعور بعضی برآن تافته جعلتها تحفة لحضرة من خص بالمواهب الجليلة والمراتب العلية ورسمتها خدمة لسدة من فاز بالفضائل الانسية و الشمائل القدسية آنکه چوندرمدحش اندیشم مقال ناطقه حیران بماند عقل لال ... متع الله تعالی عاکفی سدة الشريفة بطول بقائه ... نملة جاءت برجل من جراد ×× توسلیمانی کن عالی نهاد انجام: در بقای او شوی فانی تمام ×× باقی و جاوید باشی و السلام چاپ: این رساله در سال 1303 در ایران چاپ سنگی شده و یکبار دیگر به سال 1377 با تحقیق و مقدمه استاد خلیل به ضمیمه نامه یعقوب چرخی در کابل چاپ گردیده است؛ نیز در شماره 17 مجله ارمغان؛ ایران، تهران، 1303ق، سنگی، وزیری، 76ص ص (صص 386-462) در هامش ومتن [نسخه‌های منزوی 1475/2 و 1477/2 و 3515/5؛ الذريعة 439/24 و 118/9؛ فهرستواره منزوی 593/7 و 1060/8 و ...؛ دنا 917/10-920 (80 نسخه)] شروح و حواشی: 1- معنی نی و شکایت وی