النهاية فى مجرد الفقه و الفتاوى

● النهاية فى مجرد الفقه و الفتاوى / فقه / عربی an-nihāya fī mujarrad-il fiqh wa-l fatāwā شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069) مشهورترین و متداول‌ترین متن فتوایی فقهی شیعه است. این کتاب از عصر شیخ طوسی (مؤلف) تا عصر محقق حلی (قرن 7) در نهایت اهمیت قرار داشته و شاید عمده‌ترین متن فقهی شیعی بوده است که در حوزه‌های درسی تدریس می‌شده و شاگردان، با مبانی فقهی شیخ الطائفة آشنا می‌گردیدند. مؤلف در کتاب الفهرست (تألیف خود او) نام این کتاب را به همان صورت که یاد کردیم آورده و می‌گوید: «این کتاب شامل تمام ابواب تهذیب الاحکام خود او است»؛ یعنی تهذیب الاحکام که یکی از کتب اربعه شیعه است، یکی از مبانی آرای فقهی النهاية نیز هست. مرحوم علامه، آقا بزرگ تهرانی می‌گوید: «از یک نسخه خطی النهاية آمار گرفتیم؛ دارای 22 کتاب و 214 باب و 36000 مسأله بود». مؤلف نیز، این کتاب را در مقام مقایسه با کتب فقهی پیشینان از امامیه کامل‌ترین دانسته و در اکثر تألیفات خود، به آن کتاب، ارجاع نموده است. آغاز: بسمله، الحمدلله مستحق الحمد و موجبه و صلى الله على خيرته من خلقه محمد و آله ... كتاب الطهارة باب ماهية الطهارة و كيفية ترتيبها انجام: كان عليه ضمانه فان اتلفه عليه و كان قد اظهره لم يكن عليه شيء على كل حال. چاپ: مشار عربی، صص 973-934؛ تهران، سنگی، 1276ق، رحلی، (ضمن الجوامع الفقهية)، 144ص؛ جزء اول آن در تهران، 1333ش، حروفی؛ همچنین در بیروت و پس آن تهران با ترجمه فارسی قدیم آن، به مناسبت هزاره شیخ طوسی در 1382ق چاپ شده است [کشف الحجب 593؛ الذريعة 403/24، ش 2141؛ مقدمه‌ای بر فقه شیعه، حسین مدرسی طباطبائی 80؛ هدية العارفین 72/2؛ معجم المؤلفين 202/9؛ برکلمان ذیل 707/1؛ دنا 10: 875-877 (71 نسخه)] شروح و حواشی: 1- نکت النهاية = حل مشکلات النهاية = النهاية و نکتها؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676ق) 2- النهاية فی مجرد الفقه و الفتاوی (ترجمه) (17عنوان)