نهاية البيان فى دراية الزمان فی علوم الحقايق و الدقايق

● نهاية البيان فى دراية الزمان فی علوم الحقايق و الدقايق / فلسفه / عربی nihāyat-ul bayān fī dirāyat-iz zamān fī ‘ulūm-il ḥaqāyiq wa-d daqāyiq قیصری، داود بن محمود، - 751 قمری qeysarī, dāvūd ebn-e maḥmūd (- 1351) تاریخ تألیف: اواخر ذیحجه 735ق قیصری این رساله را در کشف حقیقت زمان به درخواست برخی از یاران نوشته و در دیباچه می‌گوید: «دیر زمانی بود که به اسرار زمان آگاه بودم اما در صدد بیان و ابراز آن برنیامدم تا آن‌که برخی از برادران و دوستان از من خواستند». دارای چهار «فصل» است و فهرست فصول آن را خود او در مقدمه بدین گونه آورده است: فصل 1. در ماهیت زمان و حقیقت آن؛ 2. بحث در وجود ازلیت و ابدیت زمان و ادله اقوال مختلف؛ 3. تقسیمات فرمان؛ 4. ذکر ایام بزرگ الهی. آغاز: الحمدلله الاول و الاخر لابابتداء الوجود و انتهائه ... يقول العبد الضعيف الراجى داود بن محمود بن محمد رومی ... القيصرى مولدا الساوى محتد الايمانى التوفيق به تحصيل علوم الحقايق و الدقائق و وفقنى بكشف انواع المعانى ... و كان من جملتها حقيقه الزمان ... كنت بسبب قلة البضاعة بين ارباب هذه الصناعة و كثرة الحياء المانع عن الاقدام ... لم اقدم ببيانها ... و كان يترشح منى عند طفوح بعض اسرارها احيانا ... فسالنی ... سميتها نهاية البيان فى دراية الزمان و جعلتها اربعة فصول ... الاول فى ماهية الزمان و حقيقته. الثانى فى وجوده و كونه ازليا و ابدیسا ... الثالث فى انقسامه الى الان و الساعة و اليوم و غير ذلك. الرابع فی بیان ایام الکبار الالهية و الربانية و الصغار الكونية. انجام: و ههنا اسرار اخر لا يحتمل المقام بيانها و لا الافهام اعلانها. و الله اعلم بحقائق الامور. چاپ: در رسائل قیصری به تصحیح سید جلال الدین آشتیانی (تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران: 1381 (چاپ دوم)